Sự đời nước mắt soi gương

Trong tâm thức dân gian thì “Sự đời nước mắt soi gương”, “Lời nói đọi máu”, “Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng”,… nên sự viết văn đích thực, chân chính xưa nay đều hướng tới động thái “nhúng bút vào sự thật”, như là sự mong muốn tiệm cận chân lý của nhà văn. F. Ăng-ghen đã từng viết “Thà phải tìm hiểu sự thật suốt đêm còn hơn nghi ngờ nó suốt đời”.

Thời còn là sinh viên khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, khi đọc L.Tolstoy, tác giả tuyệt phẩm Chiến tranh và hòa bình, tôi đã ghi vào sổ tay văn học của mình câu của đại văn hào Nga thế kỷ XIX: “Mỗi lần đặt bút viết, tôi đều nghĩ ngay đến nhân vật mà mình yêu quý nhất, không ai khác, đó chính là SỰ THẬT”. Sau 1975, trong văn giới nước nhà hay thắc thỏm một nhận định du nhập từ nước ngoài “Một nửa cái bánh mỳ là một nửa cái bánh mỳ. Một nửa sự thật là giả dối” (!?). Vì thế, nên không có gì lạ khi người đọc vồ vập Nguyễn Minh Châu, Dương Hướng, Nguyễn Khắc Trường, Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh, Nguyễn Ngọc Tư,… là có cái lý sâu xa của nó. Đến mức có nhà văn khăng khăng rằng văn chương Việt Nam hiện đại thế kỷ XX chỉ có mấy “cái” (tác phẩm) của Vũ Trọng Phụng (Số đỏ), Nguyễn Huy Thiệp (Tướng về hưu), Bảo Ninh (Nỗi buồn chiến tranh) và Nguyễn Ngọc Tư (Cánh đồng bất tận). Mới biết, cảm thụ và bình giá văn chương vốn không có “barem” nào.

Tập thơ thứ ba của nhà báo – nhà văn Đỗ Quảng có nhan đề rất “thời” Những lời nói thật. Sáu mươi tám (68) bài thơ ngắn dài khác nhau tính về số chữ, nhưng chung một mẫu số – tôn vinh sức mạnh của cái đúng (dân gian “nói phải củ cải cũng nghe”). Đọc thơ Đỗ Quảng (qua ba tập: Thương lắm Sài Gòn ơi,  Vui buồn Tháng Tư, Những lời nói thật, xuất bản trong các năm 2021, 2024 và 2025), riêng tôi có cái cảm xúc đầy tràn trề về một Đỗ Quảng – nghệ sỹ ngôn từ hơn là một nhà báo tài danh (theo cách viết của nhà thơ Hải Đường trong Lời giới thiệu tập thơ thứ ba). Nói vui thì, về già (khi đứng ở đội hình U90), nhà báo Đỗ Quảng lại quay ra “dan díu” với Nàng Thơ. Đây là lần thứ ba tôi đặt bút viết về thơ ông. Bỗng lan man nghĩ, nếu ông này mà viết tiểu thuyết thì chắc phải hay lắm vì nhìn như thể là một triệu phú vốn sống, vốn văn hóa và vốn chữ nghĩa đầy ăm ắp, nếu không viết thì có vẻ lãng phí?! Nhưng Đỗ Quảng lại chọn Nàng Thơ. Cũng không có gì đáng ngạc nhiên. Bởi thể loại chọn nhà văn theo lối “chọn mặt gửi vàng”. Quý vị cứ tin tưởng như thế đi, vì tập thơ thứ ba là một bảo chứng sinh sắc cho tín niệm “thơ cốt chơn” (chân).

Tác giả Đỗ Quảng.

Vẻ đẹp chinh phục của sự thật thơ

Thơ phát khởi từ tấm lòng. Tấm lòng của người nghệ sỹ đối với đời, với người, với tạo vật. Một bữa, hoặc giả được nghe trực tiếp, hoặc giả biết gián tiếp chuyện Đại tướng Võ Nguyên Giáp (tên thường gọi trìu mến của nhân dân là Anh Văn) chơi đàn piano (dương cầm), với giai điệu của Fur Elise (Thư gửi Elise) của thiên tài âm nhạc cổ điển Đức Beethoven; vào tay một người viết khác thì sẽ ngợi ca tài năng nhiều mặt của một vị tướng tài trong lịch sử quân sự Việt Nam và thế giới. Nhưng trong con mắt và tai thẩm nhạc của thi sỹ thì vang ngân âm thanh:

“Đường Hoàng Diệu

trong căn phòng nhỏ

 Tiếng dương cầm thánh thót tình ca Thư gửi Elise

 Giai điệu vui, giai điệu buồn say đắm

 Những búp ngón lướt nhẹ trên phím đàn

 Từ vị tướng của nhân dân”

 Cơn cớ gì nhà thơ lại quan tâm cùng lúc đến cả “Giai điệu vui, giai điệu buồn say đắm”? Giai điệu vui, đẹp đã đành cần cho đời sống con người vì nó có khả năng khích lệ, phát huy đức hạnh và tiềm năng sáng tạo. Nhưng giai điệu buồn cũng đẹp, cũng cần vì nó có cái sức mạnh chữa lành kỳ diệu, sức mạnh thanh lọc tâm hồn. Đó là cái đẹp mang gương mặt buồn. Cái đẹp chiến thắng cái xấu cái ác cái hủy diệt – chiến tranh là một trong những thứ giặc giã mà vị tướng cầm quân nào cũng phải bất bại. Cái đẹp có tác dụng thanh lọc tâm hồn. Tôi nghĩ, đó là lối viết về “mặt sau của tấm huân chương”. Bài thơ Tiếng đàn Đại tướng, tôi nghĩ, xứng đáng hiện diện trong Bảo tàng Quân sự Việt Nam (hoặc trong khu tưởng niệm Đại tướng ở bất kỳ đâu). Viết về một vĩ nhân như thế nên thơ của nhà thơ Đỗ Quảng chinh phục được người đọc văn/ thơ ngày hôm nay vốn thông minh nhưng khó tỉnh, chưa kể là đôi khi đỏng đảnh.

Tôi và nhiều người hoàn toàn bất ngờ khi bài thơ Gửi người tôi yêu (Tặng Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump) của nhà thơ Đỗ Quảng in trên tờ báo Thời báo Văn học nghệ thuật vào số 47 (ra ngày 21/11/2024). Có những sự xì xào lo lắng, vân vi, phân tâm trong văn giới. Những tưởng thơ đăng báo rồi trôi đi theo thời gian, nay bỗng nhiên thấy “ngự” trong tập thơ thứ ba của ông Những lời nói thật.

Mới đây Vanvn.vn (4/10/2025) có giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam – đã nêu lên một trong những hạn chế của văn học Việt Nam nửa thế kỷ qua (1975-2025), đó là “Theo tôi, hạn chế nhất vẫn là đến từ chính các nhà văn. Bây giờ đổi mới dân chủ, tự do đã mở ra. (…). Nhưng tôi đã nói là các nhà văn đang tự thiết lập cho mình một khu vực an toàn, rất vô lý, không dám viết, không dám xông xáo. Chính điều này làm cho sự dấn thân, sự dâng hiến, sự phiêu lưu, sự sáng tạo của nhà văn bị thiếu hụt, không có sự mới mẻ, đột phá”.

Trong bài thơ kỳ lạ nói trên, sau khi liệt kê những thành tích của Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ, với “Khát vọng làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”, nhà thơ Đỗ Quảng dùng thơ trữ tình – chính trị – chính luận để nối nhịp cầu hữu nghị:

 “Việt Nam nước tôi đang mùa sen nở

 Cốm làng Vòng thơm cả bàn tay

 Quanh xa, nửa trái đất

 Gửi tặng những đóa sen, cốm non ngậm đòng

 Và bài thơ ngợi ca chưa đủ

Donald Trump tuyệt vời

 Chẳng giống ai, mà nhiều người yêu quý ngả mũ chào”

Dám dùng những lời thơ chưa đủ để ca ngợi một vị Tổng thống của một đất nước vốn là cựu thù, nay khép lại quá khứ cùng hướng tới tương lai, thì đó là thơ của “những lời nói thật”. Tôi gặp nhà thơ Đỗ Quảng sau khi bài thơ này đăng báo, và nói vui “Phi Đỗ Quảng bất thành thơ về Trump ở Việt Nam”?!

Thơ thật về phận người.

 Ai gọi, theo tôi, là bài thơ thể tứ tuyệt, đứng ở cuối tập thơ Những lời nói thật, tạo nên tính chất “ý tại ngôn ngoại” của nghệ thuật ngôn từ nói chung, thơ ca nói riêng:

“Như ai gọi tên tôi trong gió

Nỗi buồn rất khẽ ta nhớ tới

 Có phải lời gọi cuối một kiếp người

Sao không thương nhau khi tim còn đập!”

Bài thơ vừa có cái mơ hồ (tâm linh), vừa có cái hiện hữu (hiện sinh). Viết như thế là đạt tới độ suy ngẫm, suy nghiệm và nâng tầm triết lý đời sống. Ở đó lý trí và tình cảm tương hỗ, hài hòa, nâng đỡ nhau làm phát lộ sự thật đời sống – Sao không thương nhau khi tim còn đập! Nó đúng với triết luận “Tình thương có thể cứu rỗi thế giới”, hữu dụng và thực tiễn hơn là “Cái đẹp có thể cứu rỗi thế giới”?!

Tôi muốn nói về 10 bài thơ liền kề với tựa chung Vô đề (từ 1 đến 10). Bạn đọc rồi sẽ rõ hơn khi đọc hết 10 bài thơ ngắn này – ngắn về độ dài của chữ nhưng ý tứ thì liên thời gian và không gian trong một giao diện rộng mở. Tôi chỉ trích một vài bài.

Vô đề (2):

“Em bỏ đi

Rồi em trở về

Cay đắng phiêu du

Quá nửa đời người

Mới ngộ ra lẽ sống

Sướng khổ hơn thua đâu phải tiền bạc giàu nghèo

Gia đình, Tổ quốc mới là nguồi cội

Đầu bạc

Đến cõi

Hạnh phúc cuối

Xin được nằm dưới cỏ ấm đất quê nhà”.

Thơ Đỗ Quảng thường kín đáo nói về chữ “ngộ”. Là bởi chúng ta còn, vì nhiều nguyên nhân, dễ lạc lối trong những mê mẩn, mê đắm, mê muội, mê lộ, mê cung để cuối cùng đi vào ngõ cụt, để tiền đồ tối đen như mực kiểu như cái ông Bộ trưởng trong Vô đề (7) 

“Vào trại giam

Thăm bạn tù, quan chức

Ông không nói mà chỉ khóc

Cảm động, bạn còn nhớ

Hay bởi lỗi lầm?

Bộ trưởng, đâu chức nhỏ

Áo quần sọc dưa

Khác biệt người mang án

Tử hình xuống chung thân

Ba triệu đô nộp lại

Ăn của đút không trôi

Chia tay

Bạn ôm chặt

Giọng ngụt ngạt

Ngu quá, nhà báo ơi:

Chẳng nghe lời Cụ Trọng

Tiền nhiều chết có mang theo được đâu”.

Văn là người

Tôi có thói quen hay quan sát người mới quen biết, rồi vận dụng kiến văn ít ỏi nhưng cơ bản của tướng số, tử vi để đoán định người ấy, từ đó liệu bề ứng xử. Tôi cứ hình dung, từ ngày quen biết, nhà thơ Đỗ Quảng giống… người Nhật Bản?! Vì sao? Vì người Nhật có cái đức tính nói ít, suy nghĩ nhiều và nói ít làm nhiều. Trong những không gian đông người, tôi thấy ông thường chỉ im lặng nghe. Khi cần thiết mới nói. Và nói chắc nịch. Trong tổng số 68 bài thơ in trong tập thơ thứ ba chỉ có vài ba bài dài (nhiều chữ): Gửi người tôi yêu, Những lời nói thật.

Bài thơ Những lời nói thật được dùng đặt tên cho tập thơ thứ ba của nhà thơ Đỗ Quảng. Ghi nhận một khúc ngoặt trong nghề viết của ông từ thông tấn – báo chí sang văn chương – thơ ca. Câu thơ gỉản dị như một lời nói bình thường “Lần đầu nghe những lời nói thật” như là sợi chỉ đỏ của bài thơ dài có tính chất “Tuyên ngôn thơ” của nhà thơ Đỗ Quảng. Tiến thêm một bước, nhà thơ suy ngẫm, chiêm nghiệm “Lời nói thật/ Khai thông vận khí/ Khơi mọi mạch nguồn, thắp sáng niềm tin”. Câu thơ giản dị đã chạm đến nhân tâm thời đại khi vấn đề đức tin đang khẩn thiết đặt ra. Mất gì cũng có thể làm lại được. Nhưng mất đức tin là chúng ta trắng tay. Vì thế tôi mới đặt “title” bài là Vẻ đẹp chinh phục của sự thật.

Lời kết

Ai đó đọc thơ của nhà thơ Đỗ Quảng sẽ có cái tâm cảm phán xét, đòi hỏi một nhà báo tài danh cũng phải là một nhà thơ tài năng. Tôi không nghĩ thế. Rõ ràng là dấu ấn báo chí vẫn còn đậm nhạt tùy lúc trong thơ ông. Viết báo thì cần duy trì nội lực và bút lực chữ, vốn sống và vốn văn hóa đầy đặn, thường trực. Tất nhiên. Nhưng làm thơ thì lại cần sự chín muồi của cảm xúc, lại cần đến cả cái phiêu diêu, thăng hoa. Bài thơ Lá rơi nghiêng, theo tôi, là phút thăng hoa của nhà thơ Đỗ Quảng:

“Cứ sống đi

Rồi hãy biết

Cây đa thần xanh lá che chung

Chếc lá rơi nghiêng trong đêm nghe rất rõ

Chẳng phải lá đâu

Kính chiếu yêu đấy

Kẻ phá kẻ xây nhìn thêm tỏ

Rời khỏi nơi này

Thế giới hiện con người”

Tôi cứ mường tượng nhà thơ Đỗ Quảng khi viết bài thơ này đóng vai một đạo sỹ. Lại cứ nghĩ, ông giống người… Nhật Bản?! Và phỏng đoán nhà thơ chưa thể “rửa tay gác kiếm” vì mối duyên tơ với Nàng Thơ còn nồng thắm, bền chặt lắm lắm. Hãy đợi đấy! Như tên một bộ phim hoạt hình Nga nổi tiếng.

Tiểu thuyết “Thương ngàn” – tác phẩm đoạt Giải Nhì (không có Giải Nhất) Cuộc thi sáng tác tiểu thuyết lần thứ nhất (2023-2025) của Thời báo Văn học nghệ thuật

Chẳng có gì nhiều để nói với một chuyến khảo sát thất bại, dù đã lội hầu khắp khu vực được đánh dấu bởi vệ tinh. Cho đến ngày cuối của chương trình chúng tôi chưa có cái may bắt gặp sói đỏ. Ba bẫy ảnh của Katy cũng vậy. Còn tôi chỉ là gã dẫn đường kiêm phiên dịch hợp đồng thời vụ, không can dự đề tài khoa học hay các thứ hành chính.

Vàng rơm, vàng nâu của tóc, của da dẻ đàn bà Úc, vàng lấm tấm đen bộ lông óng mượt của con chó đang chuyển nhẹ khi sẫm khi sáng theo ánh vàng hổ phách chập chờn của lửa, vàng chanh của trăng, phối thành bức ảnh gam vàng hoang dã trong trí tưởng tôi. Những ngón tay khẽ co duỗi nhưng tôi gần như bất động, máy ảnh nằm im trong túi da đặt trên đùi. Tôi biết sẽ không có được bức ảnh đang có trong đầu vì mọi thứ lung linh đẹp đẽ trước mắt sẽ khác sau tiếng click bấm máy.

Ý nghĩ đó dẫn tôi đến một ý nghĩ khác, là không biết Katy giữ lại hay đã xóa clip hôm trước.

Nài Bham chuyển vị trí một trong số bẫy ảnh như nỗ lực cuối ghi nhận sự tồn tại của loài được cho là tuyệt chủng mà quên báo với sếp Katy. Anh ta đặt nó hướng ra suối, buộc thêm túi muối vào gốc cây sát bờ, nơi phát hiện dấu chân thú uống nước. Thế rồi sáng hôm sau, sau bữa điểm tâm, Katy và tôi kiểm tra kết quả ngày làm việc cuối cùng. Hai chúng tôi chết ngây khi thấy máy bẫy trúng trường đoạn cô chủ tắm suối, phơi mở thân trần trong ráng chiều rực rỡ. Katy ngượng đến không phản ứng gì, tôi phải chủ động tắt bụp màn hình, nói vẫn không thấy sói đâu, rồi bước ra khỏi lều, châm thuốc hút.

Nếu có cơ hội trở lại, tôi mong được Kiên giúp đỡ, như Kiên đã làm rất tốt trong nửa tháng qua.

Katy nói giọng biết ơn cùng chút gì cố tạo không khí cần thiết của buổi làm việc. Tôi gật gù vẻ nghe nhận trong khi hai ngón tay vân vê ria mép, giấu nụ cười vu vơ. Katy chợt đỏ mặt, mắt thoáng ánh nghi ngại, như đoán được hình ảnh nào về cô đang phơi trong đầu tôi.

Kéo tôi trở lại cái gọi là cuộc họp, Katy hắng giọng: Không trở ngại ngôn ngữ trong tác nghiệp, Kiên đúng là mẫu người các đoàn khảo sát quốc tế cần.

Đổi tư thế, tôi châm thuốc hút: Katy quá lời rồi, tôi đã không giúp được gì chuyến đi này.

Nét hân hoan hiếm hoi hiện trên gương mặt thanh tú nhưng khắc khổ của người đàn bà tóc vàng tham công tiếc việc: Chưa đối mặt sói đỏ không có nghĩa nó không tồn tại ở đây, và chúng ta sẽ tiếp tục. Ngoài ra, với sự giúp đỡ của Kiên tôi thu thập được nhiều thông tin giá trị về rừng khộp Việt Nam.

Không biết phải nói gì, tôi lặng lẽ hút thuốc.

Katy đổi đề tài, thân mật hơn: Kiên học tiếng Anh ở đâu?

Đại học. Tôi đáp gọn, nghĩ thầm: Cô người Úc kia ơi, cô không thể biết ngôn ngữ ấy ý nghĩa thế nào với tôi đâu.

Lửa trại yếu dần, mềm ẻo như mảnh lụa chấp chới bay lên. Tiếng đập cánh của con chim lớn ngái ngủ trong lùm cây gần đó và bản hòa tấu the thé giữa dế, tắc kè, và ve rừng chung quanh cũng đang lúc cao trào làm tăng bầu khí trầm lắng giữa hai chúng tôi.

Vẻ mặt chờ đợi thật thà đến tội nghiệp của Katy khiến tôi hắng giọng, nói đôi điều.

Rằng tôi học tiếng Anh gần như ngay những ngày đầu trở lại đời dân sự sau năm năm làm lính trinh sát với mảnh lựu đạn cắm trong đầu, quà lưu niệm của tên trùm buôn lậu ma túy xuyên biên giới Việt-Campuchia.

Giờ nó vẫn ở đây. Tôi vỗ nhẹ lên chỏm đầu.

Vẻ mặt Katy lúc ấy xót cho vết thương của tôi. Điều đó khiến tôi cảm động, tiếp câu chuyện.

Thứ đầu tiên tôi thấy khi tỉnh lại là bóng trắng ngồi cạnh chân giường, phát liên tục lời rì rầm như cầu kinh. Vậy là mình chết rồi, mãi tuổi 23, tôi nghĩ. Đường nét, sắc màu rõ dần, tôi nhận ra mình còn sống, đang ở quân y viện và bóng trắng là cô gái trẻ trong bộ đồng phục y tá.

Cô reo lên khi bất chợt gặp mắt tôi, liến thoắng cho biết tôi đã hôn mê hơn một tuần, đến nỗi cô có thể vừa canh chừng cái xác sống là tôi vừa ôn thi tiếng Anh lớp đêm mà không bị nhắc nhở. Cả bệnh viện chẳng ai nghĩ tôi có thể sống sót.

Họ gọi tình trạng của tôi lúc ấy là gì nhỉ?

Katy nói một cụm từ nhưng tôi không hiểu.

Sau đó cô giải thích, cuối cùng cũng gợi ra được một khái niệm chuyên môn ngành y, chết lâm sàng.

Tiểu thuyết “Thương ngàn” – tác phẩm đoạt Giải Nhì (không có Giải Nhất) Cuộc thi sáng tác tiểu thuyết lần thứ nhất (2023-2025) của Thời báo Văn học nghệ thuật

Tuần sau, cô y tá khoe ảnh chụp dịp bế giảng khóa tiếng Anh, trình độ A. Tôi lặng người nhận ra cô giáo.

Katy hơi chồm tới trước: Người yêu?

Tôi gật đầu: Ngay khi tự đi lại được, tôi ghi danh lớp tiếng Anh. Nôn nóng gặp người yêu thời trung học, tâm trạng căng thẳng như trước giờ nổ súng. Nhưng rồi trong mắt người đàn bà một con ấy tôi chỉ là kỷ niệm đáng yêu thời hoa niên.

Không cưỡng được hấp lực quá khứ, tôi nhận lời cuối tuần đến nhà cô giáo ăn cơm tối với tư cách đồng hương trên đất khách. Mỗi lần như vậy tôi phải chơi cờ với anh chồng nhạt trong khi chờ cô nấu nướng.

Tốt nghiệp khóa tiếng Anh ấy thì kết quả giám định y khoa vừa về tới. Tôi ra quân như một thương binh nặng.

Bỏ lại sau lưng mùa mưa và mối tình buồn ở Tây Nguyên, tôi vào Nam tìm sự thay đổi. Ký ức rừng bằng cách nào đó dẫn tôi đến phân hiệu Đồng Nai trường Đại học lâm nghiệp. Và bằng cách nào đó, cái lớp đêm Anh ngữ dọn đường cho tôi chọn chương trình đào tạo bằng tiếng Anh. Nhờ vậy, sau khi tốt nghiệp tôi có thể vượt qua kỳ thi giành học bổng toàn phần một chương trình nghiên cứu tại Úc. Vậy mà một năm sau tôi phải nộp đơn xin bảo lưu kết quả, lên đường về nước vì lý do sức khỏe.

Tôi dừng lại đốt nối thuốc lá. Katy nhìn tôi hút trong im lặng, không giấu được vẻ ái ngại. Bất ngờ cô nghiêng người đón điếu thuốc trên tay tôi, đưa lên môi rít khẽ, nhả khói thật chậm vẻ đánh giá hương vị, rồi vừa nhìn vào mắt tôi vừa thả nhẹ điếu thuốc vào đống than hồng hừng hực trước mặt. Đốm lửa nhỏ bùng lên, tắt trong khoảnh khắc, như chẳng có gì vừa xảy ra.

Tối nay Kiên hút hơn mười điếu rồi đấy. Katy nói giọng nửa khuyên lơn nửa trách buộc.

Hồi đáp của tôi không rõ tiêu cực hay tích cực khi ngồi hai tay bó gối, không động đến gói thuốc, nhưng rõ có một bất ngờ thú vị dành cho tôi. Rằng một gã rừng rú vẫn mềm lòng khi được quan tâm, vẫn thúc thủ trước sức độc đoán dịu dàng của phụ nữ.

Katy nói chuyện: Hai tuần qua tôi thấy Kiên băng rừng không biết mệt, hy vọng đã vượt qua giai đoạn khó khăn về sức khỏe?

Katy à, vấn đề của tôi thuộc lĩnh vực tâm trí chứ không về thể chất. Một năm qua tôi có cảm giác dần trở lại bình thường, tuy vậy bệnh tình vẫn có thể tái phát, bởi nguyên nhân ẩn đâu đó trong ký ức, hoặc chính nó là ký ức, thứ mà ta không thể can thiệp.

Tôi lại bất ngờ thấy mình mở lời, dẫu không trôi chảy, về điều chưa chia sẻ với ai, thậm chí tưởng không bao giờ.

Katy khẽ lắc đầu: Ký ức? Tôi nghĩ là tôi chưa hiểu điều Kiên muốn nói.

Lúc ấy tôi đã dừng lại, hụt hẫng như chiếc xe đột nhiên cạn nhiên liệu. Vẫn giữ tư thế ngồi bó gối, mắt tôi nhìn xuống bao thuốc đặt trên khúc củi khô. Katy nghiêng người rút một điếu khỏi bao, lóng ngóng châm, hút một hơi ngắn trước khi trao cho tôi.

Cám ơn Katy. Tôi nói và nhìn vào mắt người đàn bà Úc như muốn tìm ở đấy câu trả lời cho câu hỏi vừa nảy ra trong đầu: Lảng tránh hay dẫn Katy vào ký ức tôi, thứ ký ức ảm đạm?

Đôi mắt màu ve chai trong veo ấy nhắc rằng Katy có điểm chung với tôi, cũng sống trong rừng nhiều hơn ở nhà, là người có thể chia sẻ và cảm thông tôi hơn ai khác.

Con chó khịt mũi khi tôi định tiếp tục câu chuyện. Đang nằm kê mõm lên hai chân trước nó nhổm dậy, mắt long lanh, mũi hếch cao hướng đầu nguồn. Dường như mùi hương trong không khí chưa đủ xác tín, nó dịu lại, nhưng vẫn đứng với cái đuôi dài dựng cong.

Nó chưa đẻ lứa nào, phải không? Katy hỏi.

Tôi gật đầu, biết cô có thể đọc được tiểu sử con thú qua vẻ ngoài và những biểu hiện đặc biệt.

Katy tiếp: Nghe Kiên gọi nó “Lài”, người Việt đặt tên người tên thú phần lớn gắn ý nghĩa nào đó, đúng không?

Đúng vậy, tôi đáp, nhưng với con Lài này thì không chắc. Tên nó được gọi bởi chủ cũ, một người Mông từ Lai Châu di cư vào Tây Nguyên, lúc ấy nó tầm ba tháng tuổi. Lài, có thể là tên riêng, cũng có thể là tên giống. Tôi được biết “lài” là cách nói trại âm “lai” trong tiếng Việt, chỉ sự phối giống giữa chó săn của đồng bào dân tộc với chó rừng. Giống này giờ hiếm, Katy biết đó, chó rừng gần như tuyệt chủng.

Lúc ấy con Lài vẫy đuôi, mũi hướng thượng nguồn, hít lấy hít để, rồi rít lên bồn chồn.

Chắc là nó đánh được hơi voi Y Tun đang về. Tôi nói.

Katy nhìn con Lài, khẽ lắc đầu: Tôi không nghĩ vậy. Nó bắt được mùi đực, nhìn giữa hai chân sau của nó thì biết, cuối xuân mà, khởi mùa động dục.

Không nhìn con Lài mà nhìn vào Katy, tôi nghĩ thầm chẳng là chuyên gia cũng đoán được đã lâu cô không làm chuyện ấy.

Rồi nhanh chóng thoát ám tượng “chuyện ấy”, tôi bảo Katy biết không, hôm họp báo ở Buôn Mê Thuột, hầu hết khách tham dự là dân ngoại đạo động vật học, bất ngờ nghe cụm từ “sói hoàng hôn” trong tiếng Việt. Thậm chí sau đó người quen hỏi liệu tôi có dịch nhầm.

Vậy hả? Katy cười vui: Thời sinh viên, lần đầu nghe “the dusk wolf” tôi cũng cần được giải thích, rằng sói đỏ hoạt động tích cực nhất vào lúc hoàng hôn nên các nhà động vật học tiền bối đã định danh như thế.

Họ lãng mạn chán.

Tôi nói rồi hỏi: Katy cũng lãng mạn chứ?

Ồ, tôi không biết nữa. Katy cười khẽ, nghiêng người, với lấy chai Blue khỏi ba-lô đặt bên cạnh.

Chúng tôi nhấm nháp rượu trong im lặng cho đến lúc Katy lặp lại câu hỏi về yếu tố ký ức trong tình trạng sức khỏe của tôi, khiến tôi phải gián đoạn chương trình nghiên cứu.

Có lẽ phần trả lời của tôi khá mông lung, nhưng không thể làm khác.

Tôi chọn lâm nghiệp khi vào đại học, chẳng phải cân nhắc gì. Dễ hiểu vì nó kết nối với tuổi thơ con trai người nhận khoán rừng kinh tế mới, và cả quãng đời lính trinh sát sau đó nữa. Có thể nói tôi thuộc đường ngang lối tắt rừng biên giới Việt-Căm ở Tây Nguyên như thuộc bàn tay mình. Học nghề lâm tôi có thể trở lại không gian quen thuộc đó. Miếng tôi ăn ngon nhất là thịt rừng không ướp gia vị, nướng nửa sống nửa chín, thị dân gọi nướng mọi. Ngụm tôi uống ngon nhất là rượu đồng bào dân tộc chưng cất từ các loại rễ cây trên hai nghìn mét cao quanh năm ngậm sương giá. Chẳng biết từ lúc nào trong tôi hình thành tâm lý ngại giao tiếp xã hội, chỉ thấy thật sự thoải mái, an toàn khi được một mình trong rừng.

Nói cách khác, theo học ngành lâm là tôi chọn cho mình một nghề tương lai nối dài quá khứ. Mọi chuyện có vẻ trôi chảy nếu tôi dừng lại ở đấy.

Thế rồi tri thức đại học mang đến cho tôi cái giật mình muộn. Rằng lâu nay “đứa con của rừng”, mà tôi thích thú tự xưng, không thật sự hiểu, thậm chí nhìn nhận sai về “bà mẹ rừng”. Những trang văn khoa học lâm sinh, những bộ phim tài liệu về thế giới tự nhiên dần gieo cấy vào tôi những rung động trữ tình chưa từng có.

Rung động ấy dẫn tôi đến chương trình nghiên cứu sau đại học tại Úc, chuyên ngành bảo tồn thiên nhiên. Vào học phần thực địa, với tiểu sử cựu trinh sát biên phòng, tôi được gửi đến một biệt đội chống tội phạm săn bẫy thú hoang dã.

Hào hứng được tuần lễ thì em trai tôi gửi email báo tin dữ ở nhà. Cha tôi bị bắt khi dẫn đường một nhóm người trang bị cưa xăng xâm nhập địa phận khu bảo tồn thủy tùng.

Được biết đến từ thời kỷ băng hà, thủy tùng nay chỉ có mặt tại nam Trung Quốc, Lào và Việt Nam với tình trạng nguy cấp. Việt Nam sở hữu hơn hai trăm cây, trong đó có những cây trên 700 năm tuổi, tập trung tại hai huyện Ea Hleo và Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk.

Chủ mưu thú nhận lặn lội từ Hà Nội vào Tây Nguyên săn thủy tùng vì tin lời đồn đó là cây thuốc trị được bách bệnh, kể cả ung thư. Còn cha tôi khai làm vậy vì cần tiền chạy chữa ung thư cho mẹ tôi.

Tối hôm đó tôi không ngủ được, vừa hờn trách vừa xót thương người cha thất học suốt đời lam lũ, rồi giận bản thân vô dụng, chưa giúp được gì cho cha mẹ và em.

Khoảng bốn giờ sáng, cơn đau khủng khiếp bùng phát từ vết thương cũ, đúng hơn là từ mảnh lựu đạn ghim ở vỏ não mà các bác sĩ đánh giá hãy để yên vậy an toàn hơn phẫu thuật lấy bỏ, vì có nguy cơ gây bại liệt.

Nghĩ đấy là hậu quả một đêm căng thẳng dằn vặt soi chiếu đa chiều cái tình cảnh mâu thuẫn mỉa mai không thể chia sẻ với ai của mình, tôi dùng một viên paracetamol kèm hít thở sâu với lời nhủ thầm “mọi chuyện rồi sẽ ổn”, lặp lại cho đến lúc thiếp đi.

Hôm sau, thay vì xin nghỉ ốm tôi theo biệt đội vào rừng thực hiện nhiệm vụ phá dỡ, thu gom bẫy và cứu hộ thú mắc bẫy.

Buổi sáng trôi nhẹ nhàng cho đến khi điều thầm lo xuất hiện. Cơn đau đầu trở lại, âm ỉ rồi tăng cấp. Mắt cay hoa nắng, bước chân ngắn dần, tôi tụt lại phía sau đồng đội, cuối cùng đành bỏ cuộc, ngồi thở dốc trong bóng râm tán cây bao-báp. Mở bi-đông nước uống thêm viên paracetamol, tôi liên tục lặp thầm lời tự quyết trước khi ngất lịm, rằng tôi nhất định thuộc về đội quân bảo vệ rừng.

Không rõ bao lâu sau đó, tôi mơ hồ thấy Tâm, em trai mười sáu tuổi của tôi ló ra từ rặng gumbi, loài cây thấp mọc ven suối, đảo mắt cảnh giác rồi nhanh nhẹn đặt bẫy dây. Chính tôi truyền nghề cho nó trước ngày lên đường nhập ngũ.

Vào lính tôi được no đủ hơn nhiều, những ngày đầu đặc biệt ưa thích hương vị đồ hộp mới mẻ. Chẳng bao lâu nó khiến tôi phát ốm, và không chỉ mình tôi. Vậy là lúc rỗi tôi lang thang vào rừng, không với bẫy dây mà khẩu CKC bắn tỉa, kiếm thịt tươi cho tiểu đội, gọi là “cải thiện”. Tôi giỏi việc này đến mức anh em gán biệt danh “Thợ Săn”.

Tôi thấy tôi bắc hai tay làm loa gọi lớn: Tâm ơi, nghe lời anh, dừng lại…

Thực ra chỉ là chuỗi âm thanh ú ớ tức nghẹn trong lồng ngực, cũng có thể là trong hộp sọ đang muốn nổ tung.

Không nghe và không thấy tôi, Tâm lẳng lặng chui biến vào bụi gumbi sau khi xong việc.

Bất chấp cơn đau, tôi gượng đứng lên, từng bước loạng choạng rời bóng râm cây bao-báp, quyết gỡ cái bẫy của đứa em trai.

Rồi tôi ngã sấp, vụt thoát cơn mê sảng nhức nhối ảo giác.

Lát sau, qua bộ đàm tôi báo tình cảnh tồi tệ của tôi với đội trưởng.

Trong lúc chờ được cấp cứu, tôi nằm trên mặt đất rừng khô khốc rực nắng, nhớ những lần từ đơn vị trinh sát về thăm nhà tôi vui gặp bữa cơm có thịt mà mẹ không phải bỏ tiền chợ. Dân nghèo vùng kinh tế mới chúng tôi gọi ‘miếng giữa rừng’. Rồi sự thể thay đổi khi tôi vào đại học. Từ cái nhìn con chim là miếng thịt tươi biết bay đến cái nhìn phân loài quý hiếm, tôi không thể hình dung được việc con người có thể ăn thịt những loài chim đặc hữu Việt Nam, được các nhà khoa học vinh danh ‘báu vật quốc gia’, như khướu Ngọc Linh chẳng hạn.

Một lần, trong bữa ăn gia đình, tôi lên tiếng bảo em trai ngừng sử dụng bẫy dây, thứ bẫy cực kỳ đơn giản nhưng rất hiệu quả, có thể tóm từ sóc bé mọn đến voi khổng lồ. Nói cách khác đó là bẫy mù, tuyệt diệt chẳng chừa loài nào. Đặt bẫy dây là vô tình gây tội ác. Cả nhà ngừng đũa nghe tôi, rồi lẳng lặng chia phe. Ba tôi và Tâm cúi mặt, gắng gượng nhai nốt đĩa chim nướng trong khi tôi và mẹ ăn rau. Mẹ làm vậy là vì chính tôi chứ không phải vì lời của tôi. Tan nát bữa cơm đoàn tụ.

Chuyện đến đấy thì tôi nghẹn lời nhìn mãi xuống than hồng, giấu dòng nước mắt hiếm hoi.

Lúc ấy tôi tin đôi mắt xanh tin cậy của Katy trong bóng rừng đêm đã dẫn dụ tôi bước ra khỏi tôi, ngoảnh lại đời mình, nửa khinh bạc nửa xót xa, và cất thành lời.

Sau một lúc im lặng bối rối, Katy xích lại gần hơn, luồn mấy ngón tay dài vào tóc tôi, mân nhẹ lên sẹo ở chỏm đầu, mà đôi khi nó là vết thương chưa lành hẳn, cũng là ngòi nổ khơi dòng ký ức cay nghiệt nơi tôi.

Ổn rồi, vậy là ổn rồi… Katy thì thào.

Ngừng một lúc, cô tiếp: Chúng ta chẳng thể thay đổi ký ức thương tổn. Nhưng tình yêu cuộc sống sẽ giúp chúng ta làm nên ký ức tương lai, thứ ký ức có khả năng xoa dịu đau buồn trong ký ức quá khứ…

Tiếng rung ngân của con dế bụi đâu đấy át lời cám ơn khẽ của tôi.

Chúng tôi rời nhau khi tiếng tru dài hào sảng bất đồ cất lên hướng thượng nguồn.

Katy bàng hoàng: Sói đỏ!

Con Lài run bắn, rít nhắng rồi phóng vụt theo mùi đực.

Tôi đứng lên, dợm chân.

Níu tôi, Katy khẩn thiết: Để chúng tự do…

*

Tình yêu của Katy chắp cánh cho tôi trở lại Úc để tiếp tục chương trình nghiên cứu còn dang dở. Để rồi khoảng một năm sau, tôi chứng kiến ​​”Mùa hè đen”. Những đám cháy lớn bùng phát trên nhiều cánh rừng ở New South Wales và nhanh chóng lan sang các bang khác.

Ngày nào truyền hình cũng tràn ngập hình ảnh những cánh rừng cháy ngùn ngụt, chim muông cuống cuồng tìm đường thoát nạn. Xác chúng ngổn ngang trước ống kính nhà báo, xem không cầm được nước mắt. Tổng ước tính một tỷ cá thể động vật hoang dã bị thiêu sống, vài tỷ khác bị tác động nghiêm trọng. Khói chứa bụi mịn PM2.5, gồm độc tố carbon, sulfur và nitrogen, cũng có thể đoạt mạng các loài sinh vật nhỏ bé ở cách đám cháy đến năm mươi cây số. Giới khoa học dấy lên lo ngại nhiều loài động thực vật bản địa có thể đã bị tuyệt chủng trong biển lửa lần này.

Học viên chúng tôi thành lập đội tình nguyện sáu người, tự tìm hiểu kỹ năng cứu nạn hỏa, tự trang bị bảo hộ và gửi đăng ký phục vụ đến cơ quan chức năng địa phương. Ba tuần sau, vào giai đoạn cao điểm cháy rừng, vẫn chưa nhận được điều động. Một ngày cuối tháng 11.2019, tôi thuê xe bán tải, chất đầy những can nước mát, thuốc mỡ neosporin trị vết bỏng, lồng nhựa, khăn tắm, sữa tươi và một mình lên đường. Tôi quyết định thực hiện chuyến đi thiện nguyện mà không có Katy. Lúc đó cô đang mang thai đứa con đầu lòng của chúng tôi được hai tháng.

Tám giờ sau, tôi rờn rợn khi cho xe phóng vào bóng râm của quầng mây đỏ xám che nửa gầm trời. Thêm một giờ nữa, tôi bắt đầu chạy xuyên những rừng cây cháy đen trùng trùng. Lửa đã tắt, mặt đất dày xốp lớp bụi tro không ổn định hầm hập nóng, và rải rác những cột khói còn bốc lên vật vờ, lãng đãng. Cảm giác một mình lún sâu vào hỏa ngục khiến tôi tự mâu thuẫn: vừa ước có Katy bên cạnh vừa mừng cô đã không bị cuốn vào chuyến đi chết chóc.

Vào vùng lõi, thỉnh thoảng gặp cảnh người dân cứu giúp những con thú sống sót lê thân ra được vệ đường. Tôi tiếp tục lái xe cho đến khi gặp đám cháy thật sự đầu tiên.

Đội cứu hỏa chuyên nghiệp xem chừng thấm mệt sau hơn hai tháng lăn xả vào cuộc chiến không cân sức với thần Vulcan.

Nhìn trang phục bảo hộ và những gì tôi đã chuẩn bị, đội trưởng hài lòng trước lời đề nghị được chia sẻ của tôi. Ông trao vòi nước nhưng tôi lắc đầu. Vừa mang ba-lô tôi vừa nói lý do tôi có mặt ở đây. Ông ngẩn một giây rồi hiểu. Đội cứu hỏa phải cật lực chặn đường đi của lửa, trong khi trong cánh rừng đang cháy kia còn bao nhiêu sinh linh cần được cứu.

Đội trưởng lệnh ba nhân viên cùng lúc bắn nước tập trung vào một vị trí. Tôi lao theo. Thác nước ấy vừa khống chế tạm thời sức nóng khủng khiếp vừa đẩy tôi trôi qua bên kia tường lửa.

Tôi đã thích thú nghe bà Bộ trưởng môi trường Sussan Lei phát biểu trên đài truyền hình ABC về thái độ cần có khi cứu hộ động vật hoang dã trong thảm họa cháy rừng quốc gia. Rằng tất cả các loài đều quan trọng như nhau để được cứu, không nhất thiết là loài quý hiếm hay đáng yêu. Lúc này và nơi góc rừng này tôi không phải cân nhắc tính bình đẳng ấy vì gặp toàn gấu túi koala, loài tôi đặc biệt thương quý. Có lẽ trước đó các loài thú nhanh nhạy khác như kangaroo, hươu, nai… đã kịp phóng đến những khoảnh rừng chưa bén lửa. Chính vẻ đủng đỉnh ngây ngô đáng yêu của koala đã hạn chế khả năng thoát hiểm. Thay vì lánh càng xa ngọn lửa càng tốt, chúng leo lên cây gần nhất, ngồi thu lu trông như quả cầu. Thật đau lòng chứng kiến cảnh những con koala xấu số ôm chặt thân cây, cùng cháy rồi cùng rơi rụng.

Leo từng cây, gỡ từng con koala còn sống, trùm khăn ướt, bế ra khỏi vành đai lửa với sự hỗ trợ của những vòi phun nước ‘mở cửa’, trao từng con cho nhóm khách qua đường chăm sóc, rồi tôi tất tả quay lại. Ban đầu còn đếm thầm, ba con… năm con… sau đó không nhớ bao nhiêu. Để rồi kết thúc bởi một cành cây cháy đổ quật trúng vào chân trái. Anh lính cứu hỏa kịp lao vào cõng tôi ra xe cứu thương chờ sẵn gần đấy.

Điều bất ngờ là họ đặt tôi vào thùng xe dành cho bầy koala được giải thoát trước đó. Những đôi mắt hiền ngơ ngác nhìn nhau rồi xúm lại nhìn vào mắt tôi, những bàn tay bé nhỏ bỏng rộp rướm máu quờ quạng cố chạm khẽ vào tôi khiến tôi tin chúng nhận ra tôi là ai, bày tỏ lòng biết ơn và muốn chăm vết thương cho tôi theo cách của chúng. Lúc ấy tôi mừng thấy có cơ hội đếm đi đếm lại bầy koala, như kẻ bần cùng đếm mãi món tài sản khiêm tốn của mình. Cũng là tài sản chung trái đất này. Mười ba… Mười ba… Nước mắt tôi ứa ra làm rát da mặt nứt nẻ. Lúc ấy, lời Katy vẳng quanh tôi như điệp khúc opera.

Chẳng thể thay đổi ký ức thương tổn, nhưng tình yêu cuộc sống có thể làm nên ký ức tương lai, thứ ký ức xoa dịu đau buồn trong ký ức quá khứ…

Đại biểu, văn nghệ sĩ tham dự buổi ra mắt sách “Hoa dành ngày gặp lại” của TS. Nhà văn Dương Thanh Biểu.

Khẳng định năng lực viết về các câu chuyện tư pháp

Phát biểu khai mạc chương trình, ông Nguyễn Đức Thái – Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao nhận xét, với hơn 40 năm công tác trong ngành kiểm sát, TS. Nhà văn Dương Thanh Biểu luôn không ngừng nỗ lực, học tập và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Từ một cán bộ, ông đã phấn đấu trở thành Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao. Dù ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng thể hiện bản lĩnh, ý chí vươn lên và trở thành tấm gương tiêu biểu, để lại nhiều bài học, kinh nghiệm quý báu cho các thế hệ cán bộ trong ngành noi theo.

Ông Nguyễn Đức Thái – Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao phát biểu tại chương trình.

Từ chính hành trình thực tiễn phong phú ấy, nhà văn Dương Thanh Biểu đã tích lũy được nguồn tư liệu dồi dào về con người và các sự kiện trong hoạt động tư pháp. Đây là nền tảng để ông sáng tác hơn 10 tác phẩm văn học, trong đó có 4 tiểu thuyết mang dấu ấn riêng về lĩnh vực kiểm sát. Trong các tác phẩm, ông đều vận dụng những chất liệu đời sống tư pháp một cách chắt lọc, tinh tế, tạo nên những trang viết sinh động, giàu sức nặng và tính chân thực.

“Hoa dành ngày gặp lại đã tái hiện sinh động những con người và sự kiện, trong đó nêu bật những bài học kinh nghiệm trong thực tiễn không chỉ đối với cán bộ thực hiện công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp mà còn là bài học cho những cán bộ có chức danh tư pháp trước đòi hỏi bức thiết của thực tiễn xã hội hiện nay về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, trong đó có chống oan, sai”, ông Nguyễn Đức Thái chia sẻ.

Không gian buổi ra mắt sách.

Nhà phê bình Bùi Việt Thắng cũng cho rằng, nhà văn Dương Thanh Biểu có một lối nẻo riêng vào văn chương, đó là năng lực viết về các câu chuyện tư pháp. Những năm tháng công tác trong ngành kiểm sát đã cung cấp cho ông một “mỏ vàng ròng” chất liệu về tư pháp, về pháp đình, về con người trong ngành. Và quan trọng hơn là một cách nhìn đời, nhìn người thấu thị, công bằng, độ lượng và nhân ái.

“Viết với Dương Thanh Biểu là một cách thể hiện khát vọng thành thực sống và sáng tác văn chương. Tác giả viết rất mạnh tay về cái xấu nhưng không làm người đọc rối trí, tất cả khởi nguồn từ tấm lòng nhân ái của nhà văn với cuộc đời, con người. Tất cả phân minh chính trực, chẳng cần lấy lòng ai cả. Đó là bản lĩnh sống và bản lĩnh nghệ thuật của một nhà văn đã dư trải nghiệm sống và trải nghiệm văn hóa”, nhà phê bình Bùi Việt Thắng nhận xét về ngòi bút của Dương Thanh Biểu.

Nhà phê bình Bùi Việt Thắng chia sẻ về văn chương của Dương Thanh Biểu.

Từ vụ án đời thực đến trang văn giàu nhân tính

Trong số hơn 10 tác phẩm văn học, Hoa dành ngày gặp lại là cuốn tiểu thuyết thứ tư của nhà văn Dương Thanh Biểu, tác phẩm tái hiện về vụ án đã xảy ra trong thực tiễn nhưng với cách thể hiện rất riêng và có chọn lọc về câu chuyện của một vụ án hình sự. Trong đó có nhiều tình tiết hấp dẫn, bất ngờ, gay cấn, ly kỳ trong xử lý các tình huống éo le của số phận con người liên quan đến công lý. Từ cách xây dựng các tình tiết của sự việc, tác giả đã làm nổi bật vấn đề lớn, nóng bỏng của xã hội: vạch trần, lên án cái ác, yêu thương, bảo vệ cái tốt đẹp, cái đúng và cao hơn là bài học bảo vệ công lý và lẽ phải.

Cuốn tiểu thuyết “Hoa dành ngày gặp lại”.

Nhà văn Vũ Nho cho biết, trong tác phẩm này, tác giả không nói về chuyện phá một chuyên án cụ thể, mà đề cập đến chuyện khắc phục một vụ án đền bù danh dự và thiệt hại về vật chất, tinh thần cho những người bị hại qua 17 chương vừa mạch lạc, vừa căng thẳng về quá trình làm sáng tỏ những góc khuất, những kẻ lợi dụng chức vụ, lợi dụng pháp luật để làm phương tiện ăn không tha thứ gì của dân.

Theo ông, với Hoa dành ngày gặp lại, ngòi bút của Dương Thanh biểu đã ngày càng thuần thục, những trang miêu tả pháp đình, cuộc xử án, việc tranh tụng được ngòi bút già dặn của nhà văn miêu tả rất sinh động, hấp dẫn. Bạn đọc như được trực tiếp tham dự phiên tòa, lo lắng, hồi hộp cùng các nhân vật.

Nhà văn Vũ Nho chia sẻ những nét đặc sắc của tác phẩm.

Nhà văn Vũ Đảm thì khẳng định, giá trị lớn nhất của Hoa dành ngày gặp lại có lẽ nằm ở thông điệp nhân văn mà nó gửi gắm. Tác phẩm nhắc nhở người đọc rằng trong cuộc sống, những giá trị như tình yêu, gia đình và lòng nhân ái luôn là điều quan trọng nhất. Con người có thể mắc sai lầm, xã hội có thể có những mặt tối, nhưng công lý và sự thật cuối cùng vẫn sẽ được làm sáng tỏ. Niềm tin ấy giống như một bông hoa được giữ lại cho ngày gặp lại – ngày mà những đau thương được xoa dịu và những giá trị tốt đẹp được khẳng định.

“Hoa dành ngày gặp lại không chỉ là một tiểu thuyết về tình yêu hay một câu chuyện trinh thám. Đó còn là một bản hòa âm của ký ức, của tình người và của niềm hy vọng. Đọc cuốn tiểu thuyết này, người ta không chỉ theo dõi một câu chuyện mà còn suy ngẫm về cuộc đời. Cuốn tiểu thuyết gợi nhớ rằng, mỗi con người đều mang theo trong mình một quá khứ, một ký ức và một khát vọng. Có những nỗi đau không thể xóa nhòa, nhưng chính tình người và niềm tin vào lẽ phải sẽ giúp con người bước tiếp”, nhà văn Vũ Đảm cho hay.

Nhà văn Vũ Đảm khẳng định thông điệp nhân văn của tác phẩm.

Tại chương trình, tác giả Dương Thanh Biểu đã bày tỏ niềm cảm ơn và trân trọng ghi nhận những nhận xét, góp ý của các nhà văn, nhà thơ, học giả về tác phẩm Hoa dành ngày gặp lại.

Về tiểu thuyết mới nhất của mình, nhà văn Dương Thanh Biểu chia sẻ, trong quá trình công tác trong ngành kiểm sát, ông đã được chứng kiến nhiều sự kiện và con người trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Hoa dành ngày gặp lại được ông viết từ những chất liệu đời thực trong quá trình giải quyết vụ án, với mong muốn tái hiện câu chuyện một cách logic, thấu tình đạt lý nhưng vẫn giữ được chiều sâu cảm xúc. Ông hướng tới cách kể dung hòa giữa chất liệu pháp luật và hơi thở đời sống, để câu chuyện không chỉ khô cứng ở lý lẽ mà còn mang sự nhẹ nhàng, nhân văn, qua đó góp phần làm rõ những vấn đề xã hội như đấu tranh với cái ác, bảo vệ những giá trị tốt đẹp và điều đúng đắn.

Tác giả cũng bày tỏ kỳ vọng, những trải nghiệm và bài học tích lũy của mình trong quá trình công tác có thể phần nào hữu ích đối với thế hệ trẻ trong các cơ quan tư pháp, đặc biệt là ngành kiểm sát, khi tiếp cận và vận dụng vào thực tiễn.

TS. Nhà văn Dương Thanh Biểu chia sẻ về tác phẩm của mình.

Có thể thấy, dấu ấn rõ nét trong sáng tác của Dương Thanh Biểu nằm ở sự am hiểu sâu sắc đời sống pháp đình – nơi ông từng gắn bó và trải nghiệm trong suốt nhiều năm công tác. Chính sự thấu tỏ những công việc đặc thù, phức tạp của những người thực thi công lý, cùng với năng lực văn chương chín chắn, đã giúp ông chuyển hóa những hiểu biết ấy thành chất liệu nghệ thuật thuyết phục. Qua từng trang viết, bạn đọc không chỉ tiếp cận một câu chuyện hấp dẫn mà còn được mở ra cái nhìn chân thực, giàu chiều sâu về một lĩnh vực vốn nhiều áp lực và thử thách, từ đó thêm cảm thông và trân trọng những con người đang gìn giữ lẽ công bằng trong xã hội.