Không biết khi in Cồn quê xứ Nxb Hội Nhà văn, 2025, các nhà thơ đương đại Bình Định có liên tưởng gì với nhóm Bàn thành tứ hữu năm xưa hay không, chỉ biết, trong không gian đương đại, việc in chung một tập thơ là một điều vô cùng thú vị. Thú vị ở chỗ, vấn đề không phải một tập thơ bởi điều này dường như quá dễ, mà có lẽ ở rất nhiều cộng cảm về văn hóa, văn chương, về tình yêu quê hương xứ sở, và về sự mến thương nhau đến độ, đương nhiên. Nếu thơ là sinh quyển đặc biệt của tâm hồn thì Cồn quê xứ rất đúng với nhận xét ấy. Trên vùng đất hào sảng, khí khái, ngang tàng, Cồn quê xứ là tiếng nói riêng khác của những tâm hồn nghệ sĩ phong phú, lãng mạn, dịu nhẹ, lắng sâu.

Ai đã từng đọc truyện ngắn Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam, ắt phải nhận rằng ông tác giả thuộc họ Nguyễn Tường ở Cẩm Giàng, Hải Dương này là tay đệ nhất hạng trong việc chơi ánh sáng. Những cái đốm sáng liu riu lờ mờ buồn buồn trong đêm ga xép phố huyện tưởng cứ thế kéo dài mãi, chợt ào một cái, đoàn tàu về Hà Nội chạy qua, sáng rực rỡ, sáng lấp lánh, sáng lóa mắt, đột ngột như một vệt sao băng. Ánh sáng ấy mất hút, để lại trong lòng hai chị em Liên - hai nhân vật trong truyện - một nuối tiếc ngậm ngùi khôn xiết. Ấy là vì chúng thèm Hà Nội - nhớ rằng đây là Hà Nội trước năm 1945, thủ phủ của Liên bang Đông Dương thuộc Pháp - đô thị lớn, biểu tượng của văn minh hiện đại, cái vẫy gọi sự thay đổi cuộc đời với những người dân quê và dân tỉnh lẻ ở xứ thuộc địa lúc bấy giờ.

Phải chăng tình yêu thơ ca không còn đất sống trong tâm hồn con người hiện đại, khi cơn lốc của đời sống công nghiệp, đời sống đô thị và cái gọi là lối sống gấp đang nghiền thời gian sống của chúng ta thành từng mảnh vụn Đã có lúc nhiều nhà thơ tự hỏi Thơ cần cho ai, cần cho mọi người hay chỉ cần cho riêng ta, Thơ sống thế nào trong thời đại kỹ thuật số, trong thời điện tử hoá đang rút dần đất sống của thơ Nguyễn Việt Chiến

Quan hệ giữa sáng tác và phê bình đã từng là nỗi băn khoăn của nhiều người cầm bút. Bản chất của mối quan hệ này là sự tương tác tốt đẹp. Sáng tác là đối tượng của phê bình, nên có sáng tác mới có phê bình. Còn phê bình thì như bà mối giới thiệu sáng tác với công chúng. Thế thì phê bình và sáng tác phải là sự gắn bó thân thiết, ở mức độ cao phải là tri âm tri kỷ. Vậy vì sao trong thực tế lại có sự mâu thuẫn

Tiểu thuyết Dòng sông mang lửa 2012 của Thiếu tướng, nhà văn Hồ Sỹ Hậu là một tác phẩm đáng chú ý trong văn học về đề tài chiến tranh. Tác phẩm tái hiện chân thực và sinh động kỳ tích lịch sử của bộ đội đường ống xăng dầu Trường Sơn thời kháng chiến chống Mỹ, đồng thời thể hiện rõ nét cảm hứng lãng mạn cách mạng - tức nguồn cảm hứng lạc quan, lý tưởng, hướng về tương lai chiến thắng, giúp con người vượt lên gian khổ ác liệt của cuộc chiến.

Nhà văn Ma Văn Kháng được đông đảo người đọc, cả người đọc bình thường và người đọc chuyên sâu, biết đến chủ yếu qua thể loại tiểu thuyết. Những Vùng biên ải, Đồng bạc trắng hoa xòe, Mưa mùa hạ, Mùa lá rụng trong vườn, Đám cưới không có giấy giá thú, Ngược dòng nước lũ - tức những tác phẩm được Ma Văn Kháng viết vào giai đoạn sung sức nhất của tuổi đời và tuổi nghề - đã đủ để làm nên một sự nghiệp tiểu thuyết dày dặn đáng nể trong văn chương Việt Nam hiện đại. Nhưng sự dày dặn đáng nể ấy cũng kèm theo tác dụng phụ nó đã hầu như che mắt người đọc khỏi một Ma Văn Kháng của thể loại truyện ngắn. Không rõ điều ấy là thiệt thòi cho nhà văn hay thiệt thòi cho người đọc, nhưng dù thế nào thì truyện ngắn Ma Văn Kháng vẫn có đó, tự định vị một khoảnh riêng trong truyện ngắn Việt Nam kể từ thập niên bảy mươi của thế kỷ XX đến nay. Có thể phải nói về nhiều cái riêng của truyện ngắn Ma Văn Kháng, ở đây tôi sẽ chỉ đề cập một thôi riêng, bởi những nhân vật như là hiện thân của cái nghịch dị.

Nhà văn muốn trưởng thành cũng giống như cây phải chăm bón. Có điều khác với cây được người chăm bón, nhà văn chủ yếu phải tự chăm bón mình. Không ai đọc thay nhà văn, cũng không ai có thể đi, có thể sống thay nhà văn được.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, tình hình văn học - nghệ thuật ở Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều thay đổi, chuyển biến tích cực. Văn học thiếu nhi, trong đó có thơ, ở Thành phố mang tên Bác, có sự phát triển đa dạng, độc đáo không chỉ về đề tài, nội dung mà còn ở hình thức thể hiện. Bài viết khái quát các chặng đường phát triển và những thành tựu nổi bật của thơ viết cho thiếu nhi trong đời sống văn học ở Thành phố Hồ Chí Minh nửa thế kỉ qua.

Truyện Kiều không chỉ là di sản tinh thần vô giá của dân tộc, Truyện Kiều và danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du còn là đối tượng của một kho tàng nghiên cứu đồ sộ trong và ngoài nước. Tuy nhiên, sự phân tán của các công trình khoa học cùng những hạn chế về điều kiện công bố, tiếp cận đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng những bệ đỡ bền vững cho hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, quảng bá không chỉ với Truyện Kiều mà cả các công trình khoa học nói chung.

Nhà văn, dẫu là những tài năng lớn, trước hết cũng là một con người nhưng đâu là cái tư chất riêng của nhà văn so với những người làm những ngành nghề khác Nghề văn cũng là một nghề như trăm nghìn nghề nghiệp khác nhưng đâu là cái đặc thù của cái nghề Ai bảo mắc duyên vào bút mực Sống đời mang lấy số long đong Nguyễn Bính - Xuân tha hương này Quá trình sáng tạo của một nhà văn diễn ra như thế nào, có thể tường minh được không hay còn có những góc khuất, những bí ẩn, những điều huyền diệu như là những thứ bất khả tri. Nhiều nhà lý luận văn học và cũng không ít nhà văn nổi tiếng đã viết về vấn đề này, và người đọc vẫn còn mong chờ, vẫn khao khát được đọc tiếp những công trình như thế. Vui mừng thay, cuốn sách Phút giây huyền diệu - nhà văn và quá trình sáng tạo, tập tiểu luận và bút kí về nghề văn của nhà văn Ma Văn Kháng do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm vừa ấn hành năm 2025, đã đem đến cho bạn đọc những điều họ đang mong chờ, trong đó, có những bài đã chạm được đến vấn đề cốt lõi của lý luận văn học, về nhà văn và quá trình sáng tạo.

Trước hết, xin nói ngay, bài viết này không phải một nghiên cứu hay một khảo cổ văn học, mà chỉ là những ghi chép của một người làm nghề dạy học, qua đó ít nhiều gợi ra không khícâu chuyện lý luận, phê bình văn chương đương đại.

Nhà văn Xuân Đức là người nặng nghĩa tình với quê hương Quảng Trị và đối với miền đất Quảng Trị, nhà văn Xuân Đức là nhân vật rất đặc biệt.

Văn hóa soi đường cho quốc dân đi Chủ tịch Hồ Chí Minh

Lưỡng quốc Tiến sĩ Đỗ Văn Khang là một nhà lý luận văn học nghệ thuật, một cây bút tài năng và bản lĩnh, 40 năm từng giảng dạy ở hai khoa Khoa Văn học và Khoa Triết học của trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội.