Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam – PGS.TS Đỗ Hồng Quân; nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Quang Minh; nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc; nguyên Phó chánh Văn phòng Trung ương Đảng Lê Quang Vĩnh, đã tham dự Hội thảo. NSND Vương Duy Biên – nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam (VCIDA) chủ trì hội thảo.

Quang cảnh Hội thảo

Hội thảo thu hút sự có mặt của đại diện cơ quan chức năng đến  từ các Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao; các nhà nghiên cứu văn hóa, đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch, văn hóa… Hội thảo đã có 10 báo cáo và ý kiến tham luận.

Làm “mới” giá trị di sản văn hóa

Việt Nam là đất nước văn hóa, giàu về di sản văn hóa trong đó có di sản vật thể, phi vật thể và tư liệu. Cho đến nay, đã được UNESCO công nhận 8 di sản văn hóa vật thể, 16 di sản văn hóa phi vật thể, 11 di sản tư liệu (gồm 3 di sản tư liệu thế giới, 8 di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương). 

Các di sản văn hóa nằm ở nhiều địa phương khác nhau và phản ánh lịch sử, nghệ thuật và bản sắc dân tộc độc đáo, đáng tự hào của Việt Nam. Vấn đề là kết nối, phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới như thế nào?

Trong phát biểu của mình, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, PGS.TS Đỗ Hồng Quân nhận định, di sản văn hóa là tài sản vô giá, vô tận, càng khai thác, phát huy giá trị càng sinh lời. “Di sản văn hóa không chỉ là tài sản mà phải hiểu là một đối tượng, nếu chúng ta biết cách khai thác thì nó sẽ đi cùng cuộc sống, làm giàu cho cuộc sống và góp phần phát triển đất nước”, ông khẳng định và nêu các gợi ý về phát triển công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực, nhất là âm nhạc.

Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, PGS.TS Đỗ Hồng Quân nhận định, di sản văn hóa là tài sản vô giá, vô tận, càng khai thác, phát huy giá trị càng sinh lời.

Là người tham luận đầu tiên, nhà báo Nguyễn Thế Khoa – Tổng Biên tập Tạp chí Văn hiến Việt Nam cho rằng, công nghiệp văn hóa (Cultural Industries) chính là các ngành sản xuất, phân phối sản phẩm và dịch vụ văn hóa dựa trên tài nguyên văn hoá, sự sáng tạo, kỹ năng và công nghệ. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra giá trị kinh tế song hành với việc bảo tồn bản sắc dân tộc. Đây là sự giao thoa tất yếu giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế công nghiệp. 

 “Trong tất cả các lĩnh vực, nhất là với kiến trúc, thủ công mỹ nghệ, điện ảnh, âm nhạc… việc nghiên cứu, bảo tồn, phát huy, khai thác kết nối một cách tài năng và sáng tạo các di sản văn hoá vật thể và phi vật thể đã đem đến những bước tiến vượt bậc cho công nghiệp văn hoá đất nước”, ông khẳng định.

Điển hình là sự xuất hiện của Mưa đỏ – một tác phẩm do Điện ảnh Quân đội sản xuất về Thành cổ Quảng Trị – đã gây chấn động phòng vé khi thu về hơn 700 tỷ đồng sau một tháng ra rạp, vươn lên dẫn đầu danh sách phim Việt có doanh thu cao nhất mọi thời đại. Trước đó, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối cũng ghi nhận mức 174 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực âm nhạc, nhiều di sản văn hóa không chỉ làm “bùng nổ” thị trường trong nước mà còn tạo dấu ấn ở tầm quốc tế. MV Bắc Bling của ca sỹ Hòa Minzy là một hiện tượng khi kết hợp thông minh các giai điệu quan họ, ca trù cùng tiết tấu pop – rock đương đại. “Với 266 triệu lượt xem trên YouTube và lọt TOP 3 sản phẩm âm nhạc thịnh hành thế giới, tác phẩm này phá vỡ mọi kỷ lục trước đó của nhạc Việt, mở ra hướng đi đầy tiềm năng trong việc xuất khẩu văn hóa”, nhà báo Nguyễn Thế Khoa lập luận.

Ông Lê Quốc Vinh – Chủ tịch CSMO Việt Nam, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc của Tập đoàn Truyền thông Lê, người đã nghiên cứu về công nghiệp văn hóa từ năm 2008 đưa ra những ví dụ thực tiễn về sức mạnh của việc chuyển hóa di sản văn hóa thành sản phẩm văn hóa.

Ông Lê Quốc Vinh – Chủ tịch CSMO Việt Nam, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc của Tập đoàn Truyền thông Lê phát biểu tại Hội thảo

Tiết mục Trống cơm mang âm hưởng rap và pop đương đại trong chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai đã khiến khán giả lớn tuổi bất ngờ, hoàn toàn chinh phục giới trẻ. Đây là minh chứng điển hình cho việc “tái sinh di sản”, đưa một giai điệu truyền thống đi thẳng vào đời sống với tư cách một sản phẩm sáng tạo mới.

Nhìn ra thế giới, bộ phim Shōgun (2024) với kỷ lục 18 giải Emmy là một khuôn mẫu về công nghiệp văn hóa. Tác phẩm này vượt khỏi ranh giới giải trí để thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái kinh tế sáng tạo của Nhật Bản. Từ du lịch di tích “Xứ sở thần tiên EDO”, trải nghiệm kiếm đạo, trà đạo đến hệ thống sản phẩm phái sinh đều bùng nổ doanh thu cho Nhật Bản. Di sản đã tạo ra chuỗi giá trị thương mại toàn cầu và củng cố vững chắc sức mạnh mềm quốc gia.

Ông Lê Quốc Vinh thẳng thắn: “Chúng ta thiếu hạ tầng sáng tạo, bao gồm các studio thiết kế, quỹ đầu tư nội dung, không gian sáng tạo và cơ chế bảo vệ sở hữu trí tuệ. Và đặc biệt, chúng ta thiếu nguồn nhân lực có khả năng kết nối giữa văn hoá, thị trường và công nghệ”.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” bắt đầu từ thể chế

Bổ sung góc nhìn từ nghệ thuật biểu diễn, Nhà biên kịch Lê Quý Hiền khẳng định sân khấu truyền thống (chèo, tuồng, cải lương) chính là sản phẩm độc bản, lưu giữ “mã gen” văn hóa dân tộc. Điển hình như nghệ thuật múa rối nước, đây là thỏi nam châm hút khách quốc tế tại Việt Nam, đồng thời là lời vẫy gọi du khách đầy hiệu quả thông qua hàng ngàn đêm diễn ở nước ngoài.

Đặc trưng lớn nhất của sân khấu là sự cộng hưởng cảm xúc đám đông và tính liên tục trong thưởng thức. Ông đưa ra phép so sánh: “Nếu so với tác phẩm văn học, có thể nói số khán giả trong khán phòng là số lượng ấn phẩm xuất bản và mỗi đêm diễn là một lần tái bản có “sửa chữa và bổ sung'”.

Là một nghệ thuật tổng hợp, sân khấu đòi hỏi sự tham gia của thiết kế mỹ thuật, thời trang, kỹ thuật số, qua đó trực tiếp kích cầu chuỗi cung ứng xã hội và các dịch vụ du lịch, lưu trú đi kèm. Từ nền móng truyền thống, sân khấu đang linh hoạt thích nghi qua nhiều mô hình như sân khấu hộp, sân khấu thể nghiệm, sân khấu quảng trường để đáp ứng đa dạng nhu cầu của khán giả hiện đại.

Theo ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Việt Nam, du lịch hiện đại không chỉ là tham quan đơn thuần mà là hành trình cảm xúc, tác động vào toàn bộ giác quan của du khách thông qua các sản phẩm được dẫn dắt theo chủ đề. Ông nhấn mạnh bản chất của dịch vụ du lịch là phải mang lại sự thỏa mãn trọn vẹn cho mọi giác quan của người trải nghiệm. Trong đó, mỗi thành tố từ nhà đầu tư, nghệ sĩ đến các nhà sáng tạo nội dung và đơn vị truyền thông cần phối hợp đồng bộ để tạo hiệu ứng cộng hưởng cho hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Du lịch quốc gia Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Ông Hà Huy Thanh, Trưởng Ban Phát triển Di sản của VCIDA cho rằng, phải từng bước kết nối các nguồn lực liên quan đến di sản văn hóa, tìm ra những cách làm cụ thể, khả thi để di sản đi vào đời sống. Và quan trọng hơn, là tạo ra những giá trị mới có chiều sâu, có thể trở thành di sản của tương lai. “di sản văn hóa không chỉ nằm ở những gì đã có, mà còn nằm ở những gì chúng ta đang tạo ra hôm nay. Nếu chúng ta làm đúng, thì chính những việc làm của chúng ta sẽ trở thành di sản cho thế hệ sau”, ông khẳng định.

Các tham luận tại Hội thảo cho thấy, để biến di sản văn hóa thành giá trị hàng hóa cần phải xây dựng được hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ – từ khâu bảo tồn, thiết kế sản phẩm, phân phối thương mại đến việc định hình lại thói quen tiêu dùng văn hóa.

Phát biểu kết luận hội thảo, NSND Vương Duy Biên – Chủ tịch VCIDA khẳng định di sản văn hóa chính là hồn cốt dân tộc. Với 54 dân tộc anh em, Việt Nam sở hữu 54 dòng chảy truyền thống và bản sắc quý giá. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt đòi hỏi những người làm công nghiệp văn hóa phải biết trân trọng, khai thác và lan tỏa.

NSND Vương Duy Biên – Chủ tịch VCIDA phát biểu kết luận Hội thảo

Ông đánh giá Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa có rất nhiều điểm mới, đang tạo ra cơ hội mới để phát triển. Tuy nhiên, để có công nghiệp văn hóa phải bắt đầu từ thể chế luật pháp, từ nghị quyết phải xây dựng “hành lang pháp lý” khơi thông mọi nguồn lực trong xã hội. “Vai trò nghệ sỹ với tư cách là những nhà sáng tạo giữ vị trí cốt lõi của sáng tạo”, ông khẳng định.

Định hình kim chỉ nam cho chặng đường tới, ông nêu rõ, VCIDA đã định hướng hoạt động bằng “sáu chữ”: Sáng tạo – bản sắc – lan tỏa”. “Nếu thực hiện tốt ba trụ cột này, ngành sẽ hoàn thành sứ mệnh đưa di sản bước ra đời sống đương đại bằng những giá trị mới, hấp dẫn và bền vững”, Chủ tịch Vương Duy Biên khẳng định.

Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Mở đầu tọa đàm, nhà văn Hà Thủy Nguyên – người điều phối chương trình đã gợi mở một vấn đề vừa quen thuộc, vừa mang tính thời sự: khi sách không chỉ là phương tiện lưu giữ và truyền tải tri thức vốn đã tồn tại suốt hàng nghìn năm, mà đang bước vào một không gian rộng lớn hơn, không gian của công nghiệp văn hóa thì vai trò, vị thế và cách thức vận hành của sách sẽ thay đổi ra sao?

Theo nhà văn, “Sách và Công nghiệp Văn hóa” là một chủ đề có biên độ rộng, bởi nó không chỉ dừng lại ở câu chuyện của xuất bản hay văn hóa đọc, mà còn liên quan đến một khái niệm còn khá mới mẻ ở Việt Nam – công nghiệp văn hóa. Đây không còn là vấn đề mang tính lý luận, mà trở thành một đòi hỏi thực tiễn, gắn với sự phát triển chung của các ngành sáng tạo.

Tọa đàm “Sách và Công nghiệp Văn hóa” tại Phố Sách Hà Nội, ngày 21/4.

Ảnh: Thành Nam

PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng cho rằng, sự ra đời của công nghiệp văn hóa là một quy luật tất yếu của sáng tạo văn hóa trong thời hiện đại, có thể được xem là phương thức sáng tạo văn hóa đặc trưng của thế kỷ XXI, với nhiều điểm khác biệt so với cách thức truyền thống trước đây.

“Công nghiệp văn hóa được nhìn nhận như một lĩnh vực sáng tạo của xã hội đương đại, nơi các sản phẩm văn hóa – nghệ thuật được hình thành trong sự tương tác giữa công nghệ, thị trường và công chúng; có cơ chế bản quyền rõ ràng và hướng tới việc đáp ứng nhu cầu thưởng thức ngày càng đa dạng của xã hội”, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng chia sẻ.

Thực tế những năm gần đây cho thấy, tri thức đang có những dịch chuyển đáng kể, cả về cách sản xuất lẫn cách tiếp nhận. Sự phát triển của công nghệ, của các nền tảng số, cùng nhu cầu đa dạng của công chúng đã và đang đặt ra những yêu cầu mới đối với sách.

Theo PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng, trong hệ sinh thái tri thức, sách giữ vị trí cô đọng và bền vững, là “kho lưu trữ” những giá trị văn hóa mang tính nền tảng. Dù sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện nghe nhìn hiện đại khiến sách dường như thu hẹp “không gian” tồn tại của mình, nhưng sách chưa bao giờ mất đi vai trò cốt lõi. Ngược lại, đây vẫn là nơi kết tinh tri thức và văn hóa dân tộc, là nền tảng giáo dục đặc biệt, lưu giữ những giá trị tinh hoa của thời đại để truyền lại cho các thế hệ mai sau.

“Sách còn là biểu tượng của chiều sâu văn hóa. Trong một thế giới ngày càng bị phân tán bởi công nghệ và nhịp sống nhanh, việc đọc sách vẫn được xem là một hành vi văn hóa chuẩn mực, góp phần rèn luyện khả năng tập trung, nuôi dưỡng sự thấu cảm và làm giàu đời sống tinh thần của con người”, PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng chia sẻ thêm.

GS.TS Nguyễn Toàn Thắng chia sẻ tại tọa đàm.

Trong bức tranh tổng thể của công nghiệp văn hóa Việt Nam hiện nay, theo các diễn giả, sách không chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm tri thức đơn thuần, mà còn là một mắt xích trong chuỗi giá trị sáng tạo, nơi nội dung có thể được chuyển hóa, lan tỏa và gia tăng giá trị qua nhiều hình thức khác nhau. Trong nhiều loại hình sáng tạo đương đại, từ điện ảnh, sân khấu đến trò chơi điện tử đều xem sách, đặc biệt là các tác phẩm văn học, như một nguồn “nguyên liệu” quan trọng để phát triển nội dung có chiều sâu.

Từ góc nhìn thực tiễn, nhà sản xuất phim Cao Phượng Diễm cho biết, trong quá trình thực hiện các dự án điện ảnh, sách luôn là nguồn tri thức không thể tách rời đối với người làm phim. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng không thể chuyển tải nguyên vẹn toàn bộ tư liệu từ sách lên màn ảnh, mà đòi hỏi sự chắt lọc, lựa chọn phù hợp. Dù vậy, sách vẫn là nguồn tư liệu quý giá, cung cấp nền tảng tri thức quan trọng để xây dựng kịch bản và phát triển tác phẩm điện ảnh.

Từ việc nhìn nhận vai trò của sách trong toàn cảnh công nghiệp văn hóa Việt Nam hiện nay, vấn đề đặt ra không chỉ dừng lại ở nhận thức mà còn chuyển sang câu chuyện về giải pháp. Điều này đòi hỏi việc kiến tạo một môi trường thuận lợi – từ hoàn thiện cơ chế, chính sách, phát triển hạ tầng đến bồi dưỡng nguồn lực con người, nhằm hỗ trợ các chủ thể sáng tạo, khuyến khích những ý tưởng mới và từng bước hình thành các giá trị văn hóa bền vững.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển sách theo chiều sâu, đồng thời đặt sách trong một hệ sinh thái rộng mở của công nghiệp văn hóa, bà Khúc Thị Hoa Phượng – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam khẳng định: “Trong cấu trúc của công nghiệp văn hóa, sách có thể được xem là ‘tri thức gốc’ – nền tảng ban đầu để từ đó các loại hình sáng tạo khác tiếp tục khai thác, phát triển và ‘tái sinh’ dưới những hình thức mới. Khi đã có được nguồn tri thức nguyên bản, việc quan trọng không chỉ dừng lại ở xuất bản mà còn là cách thức phát huy, chuyển hóa giá trị của nội dung đó trong các không gian sáng tạo khác nhau”.

Từ góc nhìn này, theo bà Khúc Thị Hoa Phượng, cần thay đổi cách tiếp cận đối với sách, không chỉ sản xuất đơn lẻ mà phải hướng tới việc xây dựng các hệ sinh thái tương ứng với từng dòng sách, từng nhóm nội dung. Chính sự liên kết và phát triển đồng bộ đó sẽ tạo ra sức bật cho công nghiệp văn hóa, góp phần giúp lĩnh vực này tại Việt Nam phát triển vững vàng hơn trong thời gian tới.

Tại tọa đàm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam Khúc Thị Hoa Phượng và Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books Nguyễn Mạnh Hùng đã đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của sách trong bối cảnh công nghiệp văn hóa Việt Nam.

TS Nguyễn Mạnh Hùng – Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books cho rằng, để phát triển sách trong công nghiệp văn hóa một cách hiệu quả, Việt Nam cần chủ động học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia trong khu vực đã đạt được những thành tựu đáng kể trong lĩnh vực này. Theo ông, việc tiếp thu không chỉ dừng lại ở mô hình tổ chức hay cách thức vận hành thị trường xuất bản, mà còn bao gồm tư duy xây dựng hệ sinh thái nội dung, cơ chế bảo vệ bản quyền và cách thức đưa sách trở thành nguồn “nguyên liệu” cho các ngành sáng tạo khác. Tuy nhiên, quá trình này không thể nóng vội mà cần được triển khai theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước.

Ông nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa nói chung và lĩnh vực sách nói riêng là hành trình dài, đòi hỏi sự đồng hành của nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, đơn vị xuất bản, doanh nghiệp sáng tạo đến đội ngũ tác giả và công chúng. “Đi từng bước khi đi cùng nhau” không chỉ là cách tiếp cận thận trọng, mà còn là lời kêu gọi tăng cường liên kết, hợp tác để tạo nên sức mạnh tổng thể, từ đó từng bước xây dựng một nền công nghiệp văn hóa có chiều sâu và sức cạnh tranh bền vững.

Đại biểu tham dự Lễ phát động Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 năm 2026. 

Ảnh: BTC

Phát biểu tại buổi lễ, Nhà báo Hồ Minh Chiến – Tổng Biên tập Tạp chí Gia đình Việt Nam, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi chia sẻ: “Sau 3 lần tổ chức, hàng ngàn bài dự thi đã được gửi về, thấm đẫm tình cảm giữa cha và con gái. Điều này cho thấy chủ đề này đã chạm đến trái tim của rất nhiều người. Nhiều tác giả gửi bài dự thi không mong đoạt giải, mà chỉ mong được chia sẻ nỗi niềm với người cha kính yêu của mình”.

Theo Trưởng Ban Tổ chức, Cuộc thi viết “Cha và con gái” không chỉ dừng lại ở một sân chơi văn học mà còn là cầu nối cảm xúc giữa các thế hệ. Những trang viết chân thành đã góp phần tái hiện một không gian gia đình ấm áp nơi có sự bao dung, chở che của người cha, cùng tình yêu thương, lòng hiếu thảo của những người con gái.

Không ít tác phẩm đã chạm tới những tầng sâu thiêng liêng trong tâm hồn người Việt, nơi hội tụ đủ cung bậc cảm xúc: từ niềm vui, nỗi buồn, những giọt nước mắt đến hạnh phúc và sự tha thứ. Đó cũng là những khoảnh khắc để cha và con gái có thể thấu hiểu, sẻ chia và hàn gắn những điều chưa từng nói.

Nhà báo Hồ Minh Chiến – Tổng Biên tập Tạp chí Gia đình Việt Nam, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi phát biểu. Ảnh: BTC

“Qua 3 lần tổ chức, những tưởng đề tài đã cũ, đã cạn ý tưởng nhưng Ban tổ chức chúng tôi nhận ra rằng, tình cảm gia đình luôn là mạch nguồn yêu thương không bao giờ cạn và chính điều đó đã nuôi dưỡng, nâng bước chúng ta vượt qua mọi khó khăn, trở ngại trên bước đường đời. Có thể nói, cuộc thi đã giúp mọi người sắp xếp lại ký ức đẹp đẽ nhất, lưu giữ lại những cảm xúc chân thành nhất, nhân lên những khát vọng, ước mơ đẹp nhất về tình cảm giữa cha và con gái”, Nhà báo Hồ Minh Chiến nhấn mạnh.

Với chủ đề “Hai thế hệ – một tình yêu”, cuộc thi năm 2026 tiếp tục mở ra không gian để các tác giả thể hiện những góc nhìn mới mẻ, sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa cha và con gái trong bối cảnh xã hội hiện đại. Cuộc thi hướng tới việc khuyến khích mỗi người mạnh dạn bày tỏ tình cảm, nói lên những điều chưa kịp nói, qua đó góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Cuộc thi năm nay quy tụ Hội đồng Ban Giám khảo là những tên tuổi uy tín trong lĩnh vực văn học, báo chí và giáo dục như: Nhà thơ Hồng Thanh Quang – Trưởng Ban Giám khảo; PGS.TS. Nguyễn Văn Trào – Hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội; PGS.TS Đặng Thị Thu Hương – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn; Nhà thơ Hữu Việt (Báo Nhân Dân); Nhà văn, nhà báo Võ Hồng Thu.

Ban Tổ chức tặng hoa cảm ơn các thành viên trong Ban Giám khảo cuộc thi. Ảnh: BTC

Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, khoảng cách thế hệ đôi khi trở thành rào cản trong giao tiếp gia đình, Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 năm 2026 được kỳ vọng sẽ trở thành nhịp cầu giúp các thế hệ xích lại gần nhau hơn, thông qua những câu chuyện chân thành và giàu tính nhân văn.

Đây không chỉ là hoạt động ý nghĩa chào mừng Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 mà còn là dịp để mỗi người nhìn lại, trân trọng và nuôi dưỡng những giá trị cốt lõi của gia đình – tế bào của xã hội. Với nền tảng thành công từ 3 mùa tổ chức, Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 năm 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ những giá trị nhân văn sâu sắc, góp phần vun đắp tình cảm gia đình, gìn giữ truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.

Đại biểu tham dự Lễ phát động cuộc thi. Ảnh: BTC

Lễ tổng kết và Gala Trao giải cuộc thi dự kiến diễn ra vào ngày 28/6/2026 (Ngày Gia đình Việt Nam).

Tiếp tục Chương trình kỳ họp thứ Nhất, sáng 20/4, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hoá Việt Nam.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội) cho biết, dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam nhận được sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu Quốc hội, trong bối cảnh nhiệm vụ phát triển văn hóa đặt ra nhiều yêu cầu lớn trong thời gian tới.

Phiên thảo luận ở Tổ 1 về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hoá Việt Nam.

Làm rõ thêm một số nội dung ý kiến thảo luận tại tổ và các góp ý của đại biểu về dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng cho biết đối với băn khoăn liên quan đến mức độ đột phá của cơ chế, chính sách trong dự thảo, ban đầu Nghị quyết được xây dựng với tên gọi nhấn mạnh “cơ chế, chính sách đột phá”. Tuy nhiên, sau đó, theo đề nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tên gọi được điều chỉnh bám sát Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, thống nhất là Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam.

Đối với nội dung cụ thể, Ban soạn thảo đã nghiên cứu, tham khảo các Nghị quyết về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân và Nghị quyết về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo để đưa vào dự thảo Nghị quyết. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực văn hóa, một số cơ chế ưu đãi về đất đai, thuế, hợp tác công – tư đã được luật hóa trong Luật Đầu tư và các luật liên quan nên Ban soạn thảo không tiếp tục đưa vào nghị quyết nhằm tránh trùng lặp.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cũng cho biết, điểm cốt lõi của nghị quyết là tạo cơ chế, chính sách và trao thẩm quyền cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định các vấn đề mang tính vượt trội, kể cả khác với quy định của luật, để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và nắm bắt cơ hội trong phát triển văn hóa; đồng thời Chính phủ chịu trách nhiệm về các quyết định này.

Liên quan đến các lĩnh vực cụ thể, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã nhấn mạnh nhiều lĩnh vực đang gặp khó khăn và cần quan tâm. Trong đó, vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống được quy định thành một điều riêng, nhằm tháo gỡ các vướng mắc hiện nay. Đặc biệt là vấn đề chính sách đãi ngộ đối với nghệ sĩ còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Về công nghiệp văn hóa, Bộ trưởng cho biết đây là ngành có thể nói còn non trẻ, chưa có luật điều chỉnh cụ thể, trong khi mục tiêu đặt ra có công nghiệp văn hóa là đóng góp 10% GDP. Dự thảo Nghị quyết đã lựa chọn một số lĩnh vực có lợi thế như điện ảnh, du lịch văn hóa, du lịch di sản để ưu tiên phát triển, đồng thời tiếp thu ý kiến đại biểu để tiếp tục hoàn thiện.

Đối với cơ chế đặt hàng và khoán chi trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, Bộ trưởng cho rằng đây là nội dung quan trọng nhằm khuyến khích sáng tạo, khắc phục tình trạng thiếu vắng các tác phẩm có giá trị cao trong thời gian qua, nội dung này cũng được các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước rất quan tâm, vì vậy Dự thảo Nghị quyết đã thiết kế một số cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu.

Về Quỹ văn hóa, nghệ thuật, Bộ trưởng cho biết đây là nội dung được cân nhắc kỹ. Dù thực tế một số quỹ hiện nay hoạt động chưa phát huy hết hiệu quả, nhưng việc thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật là rất cần thiết nhằm thu hút nguồn lực xã hội hóa cho phát triển văn hóa.

Liên quan đến đề xuất về Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Bộ trưởng cho biết Ban soạn thảo thống nhất đưa vào nghị quyết để có cơ sở pháp lý triển khai sớm cùng với các hoạt động liên quan, thay vì chờ sửa đổi Luật Lao động.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề cập các giải pháp mang tính thực tiễn như giao quyền cho cộng đồng dân cư khai thác thiết chế văn hóa cơ sở nhằm tránh lãng phí; tận dụng trụ sở dôi dư sau sắp xếp bộ máy để phục vụ phát triển văn hóa.

Theo Bộ trưởng, dù có những nội dung chưa mang tính đột phá lớn, nhưng sẽ góp phần quan trọng trong việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ở cơ sở. Đồng thời, yếu tố then chốt vẫn là thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong việc quyết định kịp thời các cơ chế đặc thù, khác với quy định hiện hành, dưới sự giám sát của Quốc hội. 

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 1

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý của các đại biểu Quốc hội, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết để trình Quốc hội thông qua.

Quang cảnh buổi thảo luận tại Tổ 8

Thể chế hóa tư duy mới về văn hóa của Đảng

Các đại biểu đều bày tỏ sự nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Bình Tân (đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) đánh giá cao tinh thần khẩn trương của Chính phủ và các cơ quan soạn thảo khi trình dự thảo ngay tại Kỳ họp thứ Nhất nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. 

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) nhận định đây là bước đi quan trọng để tạo hành lang pháp lý vượt trội, tháo gỡ những “điểm nghẽn” kinh niên của ngành văn hóa.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân, đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau phát biểuĐại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau phát biểu

Góp ý vào mục tiêu tổng quát tại Điều 1, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) đề nghị cần khẳng định mạnh mẽ hơn quan điểm: “Phát triển văn hóa trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng phát triển đất nước; đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội”.

Đại biểu nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng là xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, đặc biệt là trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế. Điều này cũng được đại biểu Nguyễn Bình Tân lưu ý khi cho rằng mảng “văn hóa con người” cần được quy định rõ nét hơn để thực hiện trọn vẹn quan điểm của Bộ Chính trị.

Khơi thông nguồn lực tài chính: Không chỉ là con số 2%

Một trong những nội dung trọng tâm nhận được nhiều ý kiến là Điều 3 và Điều 11 về nguồn lực và Quỹ văn hóa. Dự thảo quy định Nhà nước đảm bảo chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách. Đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị cần có tiêu chí phân bổ rõ ràng và lộ trình tăng dần mức chi khi kinh tế phát triển. Đại biểu chỉ ra thực tế hiện nay chi cho văn hóa thường bị lồng ghép chung với giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, dẫn đến khó giám sát tính hiệu quả của con số 2% này.

Về mô hình Quỹ văn hóa, nghệ thuật, đại biểu Trần Thị Vân (đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) đưa ra quan điểm đột phá khi đề nghị vận hành Quỹ như một quỹ đầu tư thực thụ, hoạt động theo nguyên tắc thị trường và chấp nhận rủi ro. Theo đại biểu, Nhà nước nên đóng vai trò là chủ đầu tư cùng với khu vực tư nhân vào các lĩnh vực có tiềm năng thị trường cao như nội dung số, phim ảnh, âm nhạc. Điều này sẽ chuyển dịch tư duy từ “hỗ trợ văn hóa” sang “đầu tư chiến lược” và “phát triển kinh tế văn hóa”.

Đại biểu Trần Thị Vân, đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh phát biểu

Đột phá cơ chế ưu đãi đầu tư và Công nghiệp văn hóa

Dự thảo Nghị quyết dành dung lượng lớn quy định về các khu công nghiệp sáng tạo và chính sách thuế (Điều 4, Điều 5). Đại biểu Trần Thị Vân cho rằng mức thuế suất VAT 5% hay các ưu đãi hiện tại vẫn chưa đủ mạnh để tạo động lực bứt phá. Đại biểu đề xuất áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi khoảng 10% và có các chính sách dài hạn hơn để thực sự hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Trong danh mục các ngành công nghiệp văn hóa được hỗ trợ, cụm từ “trò chơi điện tử trên mạng” đã gây ra tranh luận sôi nổi. Đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh đề nghị bỏ đối tượng này khỏi diện được bảo hộ, hỗ trợ thuế vì lo ngại những ảnh hưởng tiêu cực đến thanh thiếu niên. Ngược lại, đại biểu Trần Thị Vân cho rằng nếu phát triển đúng hướng, game có thể trở thành công cụ hữu hiệu để tuyên truyền, quảng bá văn hóa dân tộc ra thế giới.

Về việc hồi hương các cổ vật, tác phẩm nghệ thuật “đỉnh cao” (Điều 5), đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh đề nghị cần định nghĩa rõ thế nào là “nghệ thuật đỉnh cao”, cấp nào xét tặng và hội đồng nào thẩm định để đảm bảo tính thực thi và tránh trục lợi chính sách miễn thuế.

Bảo tồn di sản: Biến “di sản” thành “tài sản” nhưng không mất bản sắc

Đại biểu Nguyễn Thị Quý (đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về việc đầu tư cho lĩnh vực này. Đại biểu lo ngại trong khi các chính sách cho công nghiệp văn hóa rất cụ thể, thì mảng bảo tồn lại mang tính định hướng, dễ dẫn đến việc các giá trị lâu bền bị “lép vế” khi phân bổ nguồn lực do khó định lượng. Đại biểu đề nghị quy định tỷ lệ nguồn lực tối thiểu cho bảo tồn và xây dựng tiêu chí đánh giá dựa trên mức độ lan tỏa, khả năng truyền dạy thay vì chỉ nhìn vào doanh thu.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry đặc biệt quan tâm đến văn hóa các dân tộc thiểu số đang có nguy cơ mai một. Đại biểu đề xuất cần có chính sách đặc thù rõ nét hơn cho những vùng khó khăn, gắn bảo tồn với sinh kế bền vững cho người dân thông qua du lịch văn hóa.

Đại biểu Nguyễn Thị Quý, đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh phát biểu

Trọng dụng tài năng: Cần cơ chế cho những “viên ngọc thô”

Chính sách đãi ngộ văn nghệ sĩ (Điều 7) được các đại biểu thảo luận quan tâm thảo luận. Các đại biểu Trần Thị Hoa Ry và Nguyễn Thị Mỹ Hạnh cùng đề nghị mở rộng đối tượng tuyển dụng đặc cách không qua thi tuyển. Thay vì chỉ căn cứ vào huy chương, giải thưởng quốc tế, Nhà nước nên trao quyền cho giới chuyên môn phát hiện và tuyển dụng các “năng khiếu đặc biệt” từ khi còn là tiềm năng để kịp thời bồi dưỡng.

Về chế độ phụ cấp nghề nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Quý đề nghị bổ sung đối tượng là nghệ sĩ làm việc theo hợp đồng dài hạn, hợp đồng tự chủ tại các đơn vị công lập. Đại biểu phân tích, lực lượng này hiện chiếm số đông và trực tiếp cống hiến trên sân khấu, nếu chỉ áp dụng cho người trong biên chế sẽ tạo ra sự chênh lệch bất công. Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Bình Tân cũng đề nghị bổ sung phụ cấp cho các nghệ nhân trực tiếp truyền dạy chữ viết, văn hóa dân tộc tại cơ sở.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Tôn vinh hệ giá trị con người

Về quy định ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, đa số đại biểu đồng tình nhưng đề nghị nâng tầm ý nghĩa của ngày này. Đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề xuất tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với việc tôn vinh hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân góp ý không nên chỉ nhấn mạnh vào đối tượng “thanh thiếu niên” mà nên khuyến khích toàn dân tham gia, đồng thời mở rộng miễn giảm phí sang các dịch vụ thiết chế văn hóa công lập cho tổ chức, cá nhân tổ chức sự kiện văn hóa.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry, đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau phát biểu

Đảm bảo tính minh bạch thông qua Hội đồng thẩm định độc lập

Để chính sách đi vào thực chất, đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị bổ sung quy định về việc đặt hàng, giao nhiệm vụ sáng tạo văn hóa (Điều 8) phải thông qua Hội đồng thẩm định độc lập. Điều này nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch, tránh hình thức trong việc sử dụng ngân sách và cân bằng được giữa giá trị tư tưởng nghệ thuật với hiệu quả xã hội và đánh giá của thị trường.

Đóng góp về lộ trình thực hiện, đại biểu Trần Thị Vân đề xuất chia làm hai giai đoạn rõ rệt để có mục tiêu phấn đấu:

Giai đoạn 2026-2030: Hoàn thiện thể chế, số hóa di sản và đưa đóng góp của công nghiệp văn hóa đạt khoảng 5% GDP.

Giai đoạn 2030-2035: Bứt phá mạnh mẽ, xây dựng các thương hiệu văn hóa toàn cầu và nâng tỷ trọng đóng góp lên 7-8% GDP.

Các đại biểu tin tưởng rằng với những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội và sự đầu tư đúng tầm, văn hóa Việt Nam sẽ thực sự khơi thông được các nguồn lực, không chỉ đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế mà còn lan tỏa mạnh mẽ bản sắc và giá trị con người Việt Nam ra thế giới, đúng như kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.