Được xem là một trong những tiểu thuyết Nga quan trọng nhất của thập niên 2010, Phi công tiếp tục khẳng định vị trí đặc biệt của Evgeny Vodolazkin trong nền văn học Nga đương đại, đồng thời mở ra cho độc giả Việt Nam cơ hội tiếp cận một tiếng nói văn chương giàu chiều sâu lịch sử, triết học và nhân bản.
Evgeny Germanovich Vodolazkin sinh năm 1964 tại Kyiv, là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học và tiến sĩ khoa học chuyên ngành ngữ văn người Nga. Sau khi nhận bằng tiến sĩ năm 1990, ông công tác tại Viện Văn học Nga trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga. Ông là hội viên Hội Nhà văn Sankt – Peterburg, từng là thành viên Hội đồng Văn học – Nghệ thuật của Tổng thống Liên bang Nga nhiệm kỳ 2018-2024, hiện sống tại Sankt – Peterburg cùng gia đình.
Phi công mở đầu bằng một tình huống vừa kỳ lạ vừa giàu tính biểu tượng: một người đàn ông tỉnh dậy trên giường bệnh mà không còn nhớ gì về bản thân: không tên tuổi, không quá khứ, không biết mình là ai hay vì sao lại ở đây. Theo lời khuyên của bác sĩ, anh bắt đầu ghi chép lại những mảnh ký ức rời rạc dần hiện về: Petersburg đầu thế kỷ XX, những mùa hè tuổi thơ ở dã thự, thời niên thiếu, mối tình đầu, niềm say mê hàng không, cuộc Cách mạng năm 1917, trại Solovetsky…
Năm 2016, Phi công giành giải nhì Giải Sách lớn (Большая книга/Big Book Prize), một trong những giải thưởng văn học danh giá nhất nước Nga, đồng thời tác phẩm còn đứng thứ ba trong hạng mục do độc giả bình chọn của chính giải thưởng này. Phi công cũng được đề cử nhiều giải thưởng văn học quan trọng khác.
Giới phê bình Nga đánh giá Phi công là một trong những tiểu thuyết tiêu biểu của văn học Nga hậu Xô viết.
Nhà phê bình Pavel Basinsky nhận định: “… đây không đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết lịch sử, mà là tác phẩm đặt ra câu hỏi về cách con người hiện đại phải đối diện với thế kỷ XX đầy bạo lực và đổ vỡ”.
Là người trực tiếp chuyển ngữ Phi công, bà Phan Xuân Loan từng chia sẻ rằng điều khiến bà bị cuốn hút ở văn chương Evgeny Vodolazkin là giọng văn “dung dị nhưng hàm súc, điềm đạm mà hóm hỉnh”, cùng khả năng kết hợp lịch sử, ký ức và chiều sâu tinh thần trong cùng một cấu trúc tự sự. Bà cũng cho biết mong muốn của mình là giúp độc giả Việt Nam tiếp cận một diện mạo mới của văn học Nga đương đại, bên cạnh những tên tuổi kinh điển vốn đã quen thuộc.
Thông qua việc xuất bản Phi công, Nhã Nam tiếp tục hành trình giới thiệu cho độc giả trong nước về diện mạo của văn học Nga đương đại, một nền văn học vẫn đang không ngừng vận động, đối thoại với lịch sử và đặt ra những câu hỏi lớn về con người hôm nay.
