Hồi đang là sinh viên đại học năm thứ hai, tôi có một anh bạn vong niên rất thân. Anh học tiếng Pháp, ra trường đã dăm ba mùa, nhưng chưa đi làm ở đâu, chỉ ngồi nhà dịch sách, làm thơ, vì nhà anh có cửa hàng mặt phố. Anh em tôi chơi với nhau cùng trong nhóm các anh giai phố cổ. Các anh đều đã tốt nghiệp đại học, mỗi người một nghề, ai cũng giỏi giang, thông minh, và yêu quý tôi như em gái út. Nhưng tôi thân với anh tiếng Pháp nhất, vì anh hiền, tinh tế, lại chiều tôi hơn cả. Bao giờ gặp, anh cũng có quà cho tôi, lúc thì gói ô mai mặn mặn chua chua, khi thì phong oản xanh đỏ thơm thơm mùi bột nếp và nước hoa bưởi, hay một cuốn sách mà anh biết chắc là tôi sẽ thích, ví như cuốn Hoàng tử bé của Saint-Exupéry, bản in khá xưa, anh sưu tầm được ở hiệu sách cũ.

Với tập 5, tập khép lại bộ tiểu thuyết sử thi Nước non vạn dặm viết về cuộc đời và sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ đã quyết định lấy một nhan đề mang tính khái quát hóa rất cao Việt Nam - Hồ Chí Minh.

Cầm tập truyện ngắn Linh hồn ký ức vừa ấn hành năm 2025 của Phạm Công Thắng, ngay lập tức tôi nổi máu tò mò khi tác giả bảo rằng đây là tập truyện ngắn ma mị - tâm linh. Tôi đọc ngay trang 191, trang cuối cùng - trang mục lục. Các tiêu đề của 20 truyện ngắn đã thực sự cuốn hút tôi Ảo mộng Tân Đảo, Bí mật ngôi biệt thự ma, Bản án địa ngục, Bóng ma trong khu đô thị hoang, Giấc mộng oan hồn, Hồn lạc chốn trần gian, Hẹn nhau trong cõi mộng, Lời sám hối cuối cùng, Linh hồn ký ức, Lối về của oan hồn, Mộng dữ trong căn nhà cổ, Người tình từ cõi âm, Oan hồn dưới hố sâu, Thầy kỳ - Ảnh sư cõi mộng, Yêu nhau nơi cõi khác…

Nếu có đủ sự hiểu biết, thời gian đầm mình trong sách vở cũng như trong thực tế đời sống, và cả sự dũng cảm đương đầu với cái khó, có lẽ người viết sẽ phải tính đến chuyện cho ra đời một công trình nghiên cứu nhằm trả lời câu hỏi tính cách nhân cách văn hóa thực sự của người Việt là gì Tuy nhiên trong khuôn khổ của một bài báo, thì đó là điều muôn lần bất khả. Vì thế, người viết sẽ tự giới hạn công việc của mình chỉ ở một nội dung thôi, đó là lẩy ra một vài nét trội trên cơ sở đọc kho tàng tục ngữ Việt Nam.

Quái, vòng tuần hoàn thời gian như guồng máy công nghiệp, năm nào chả giống năm nào mà sao năm nay ông Hoàn lại thấy hình như là cái Tết đến muộn hơn mọi năm

Những ngày cuối năm bỗng nhớ nhà văn Lê Lựu. Lê Lựu luôn ám ảnh tôi từ những ngày đầu cầm bút cách đây 30 năm. Mùa hè Trại viết Đồ Sơn năm 1996, trước hai nữ văn sĩ xinh đẹp tuổi đôi mươi Trần Thanh Hà và Như Bình, Lê Lựu vuốt lọn tóc xoăn tít vẻ nghiêm chỉnh nói Cậu còn trẻ ra biển mà chơi. Văn chương đâu dễ dàng thế được. Không khéo tội nợ cả đời chứ báu gì. Cứ thế nhé.

Trong lịch sử của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại và đương đại, thật khó có thể tìm ra được một trường hợp tương tự Văn Cao 1923 - 1995. Bởi ở ông tất cả dường như đều là vượt ngưỡng sự cường tráng của sức sáng tạo, sự đa dạng về tài năng thiên phú, và tinh thần tiên phong khai mở những lối mòn để rộng đường cho những giấc mơ, những khát vọng tự do tung cánh. Di sản nghệ thuật của ông, mỗi khi được tính sổ, dễ khiến người ta phải choáng ngợp vì vẻ đẹp và sự giàu có của nó.

Bốn giờ chiều, phòng thay áo nữ của Bệnh viện Đại học Y Nam California đông như hậu trường sân khấu thời trang.

Nếu nhìn dưới góc độ học thuyết văn học xanh, thì tác phẩm Cuộc phiêu du của Chép Hồng của Phạm Hồng Điệp có thể xem là một trong những biểu hiện khá rõ nét của xu hướng văn chương sinh thái Việt Nam thời kỳ mới. Điều đáng chú ý là tác phẩm này không chỉ kể một câu chuyện phiêu lưu, mà còn xây dựng một triết lý cộng sinh giữa con người – thiên nhiên – sự sống. Ở đây, Chép Hồng không đơn thuần là một con cá. Nó là biểu tượng của sự sống, khả năng thích nghi, khát vọng vượt giới hạn và hành trình đi tìm sự hài hòa trong thế giới đang biến đổi.

Dường như trong thơ Nam Thanh, từ Tình sen 2020, Con đường anh hái 2021 đến Nhắm mắt vào sẽ thấy 2023 vừa có sự quen thuộc, nhất quán trong thi hứng lại có sự vượt thoát, biến ảo ở cách nhìn và cách diễn đạt, nhất là trong tập thơ mới nhất Trong thanh lặng NXB Hội Nhà văn, 2025 vừa thăng hoa vừa khơi gợi, bung nở mà tinh tế, giản dị mà khác lạ của một cái tôi tràn đầy năng lượng trong cảm hứng sáng tạo.

Phải chăng tình yêu thơ ca không còn đất sống trong tâm hồn con người hiện đại, khi cơn lốc của đời sống công nghiệp, đời sống đô thị và cái gọi là lối sống gấp đang nghiền thời gian sống của chúng ta thành từng mảnh vụn Đã có lúc nhiều nhà thơ tự hỏi Thơ cần cho ai, cần cho mọi người hay chỉ cần cho riêng ta, Thơ sống thế nào trong thời đại kỹ thuật số, trong thời điện tử hoá đang rút dần đất sống của thơ Nguyễn Việt Chiến

Có những cuốn sách khiến ta phải đọc lại, vì lần đầu đọc xong cứ đầy lên trong ta cảm giác hoài nghi về phẩm tính văn chương của nó. Khúc lãng du cụ Mén của Phạm Hồng Điệp NXB Hội Nhà văn, 2026 là một trường hợp như vậy. Thoạt đọc, ta dễ ngỡ đây chỉ là những bài thơ rời về đời sống nông thôn với khoai, ruộng, riu tép, bữa cơm quê…, với những chi tiết tản mạn, vụn vặt, thậm chí đôi lúc quá đà trong miêu tả đời sống thân xác. Nhưng đọc liền mạch, ta nhận ra, các bài thơ ráp nối lại thành một dòng chảy, xoay quanh một nhân vật duy nhất là cụ Mén. Đây có thể xem là một trường ca phân mảnh, trong đó mỗi bài là một lát cắt, nhưng toàn bộ gộp tạo thành một đời sống đang vận động.

Tháng 2 năm 1979, trong những ngày trên biên giới phía Bắc, chàng trai xứ Huế vừa tốt nghiệp trường Đại học Nông nghiệp được phân công về một nông trường heo hút đất Lâm Đồng. Vốn có chút năng khiếu văn chương, tưởng xin được về Đà Lạt, nhưng phải hai năm sau, anh mới được về báo Lâm Đồng, rồi lần lượt báo Tuổi trẻ Lâm Đồng, phụ trách chương trình văn nghệ Đài phát thanh truyền hình 1988- 2007, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Lâm Đồng khóa IV.