Trong trí nhớ của tôi, nhà báo Kim Quốc Hoa là một người đặc biệt đam mê, khe khắt trong nghề báo nhưng trong đời thường ông lại rất giản dị, hòa đồng, luôn tôn trọng mọi người và được mọi người kính trọng.

Được xem là một trong những tiểu thuyết Nga quan trọng nhất của thập niên 2010, Phi công tiếp tục khẳng định vị trí đặc biệt của Evgeny Vodolazkin trong nền văn học Nga đương đại, đồng thời mở ra cho độc giả Việt Nam cơ hội tiếp cận một tiếng nói văn chương giàu chiều sâu lịch sử, triết học và nhân bản.

Hình tượng cộng đồng nhỏ thì gia đình, thôn xã, lớn thì quốc gia trong văn học Việt Nam hiện đại gắn chặt với lịch sử đất nước, đặc biệt từ hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đến giai đoạn hậu chiến. Diễn ngôn về cộng đồng trong văn học, do đó, luôn gắn với cách mạng và dân tộc, biểu đạt cho chân lí, truyền thống, văn hoá. Tuy nhiên, dưới cái nhìn của Benedict Anderson 1936-2015 trong cuốn Những cộng đồng tưởng tượng Suy nghĩ về nguồn gốc và sự lan truyền của chủ nghĩa dân tộc dẫn chúng tôi tới khái niệm chủ nghĩa dân tộc nhà nước official nationalism, một mô hình theo kiểu cộng đồng tưởng tượng imagined community, gợi ý cho chúng tôi lí giải về hình tượng cộng đồng chi phối trong văn học Việt Nam thuộc dòng chính một thời. Trong xu hướng chung đó, nhà thơ Ý Nhi nổi lên như một trường hợp đặc biệt, vì phong cách thơ hiện đại, có tính dự cảm trước thời đại, là lối thơ hiếm, riêng biệt, đi ngược lại văn học dòng chính. Ở bài viết này, chúng tôi chọn phân tích bài thơ Ngày thường của nhà thơ Ý Nhi, dưới góc độ cộng đồng tưởng tượng theo quan điểm của Anderson, trong sự đối lập với quan niệm cộng đồng của chủ nghĩa dân tộc nhà nước đương thời. Bài thơ có giá trị tiên phong về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật trong dòng văn học Việt Nam hiện đại giai đoạn 1945-1986.

Trước khi được độc giả toàn thế giới biết đến rộng rãi qua hai cuốn sách bán chạy Dám bị ghét và Dám hạnh phúc, Fumitake Koga đã dành nhiều năm sống bằng nghề viết bằng những cuộc vật lộn riêng tư với ngôn từ. Với Nhấc bút lên trong đêm cô đơn, ông viết cuốn sách như một món quà dành tặng cho chính mình ở tuổi 13, và cho tất cả những ai đang lạc lối, khao khát được thấu hiểu bản thân. Ở đó có Takojiro, một cậu bạch tuộc 13 tuổi cô độc, học cách viết nhật ký để hiểu những điều chính mình cũng chưa gọi thành tên. Cuốn sách bắt đầu từ tuổi mười ba, nhưng không dừng lại ở tuổi mới lớn. Cuốn sách có thể chạm vào bất cứ ai từng thấy trong lòng mình có quá nhiều cảm xúc lơ lửng - những bong bóng chưa thành lời - và từng mong có một nơi cho phép mình nói thật với chính mình. Tháng Năm này, Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam chính thức phát hành cuốn sách Nhấc bút lên trong đêm cô đơn của tác giả Koga Fumitake.

Nhà văn tôi muốn nói trong bài viết này là PGS.TS Phạm Quang Long, nguyên Trưởng khoa Văn học, nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Phạm Quang Long nghỉ hưu từ cái ghế Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao Du lịch Hà Nội, nhưng nghe chừng ông không thích ngạch đường quan lắm nên khá ngại nhắc đến cái chức này, ông chỉ vui lòng tự nhận mình là một ông thầy giáo về hưu mà thôi. Một ông thầy giáo mà đến lúc nghỉ hưu mới phát lộ diện mạo của một cây bút văn xuôi cường tráng. Không kể những vở kịch lịch sử ông viết và đã được công diễn trước đó, từ khi hưu đến nay, ông viết liên tục và đã xuất bản bảy cuốn tiểu thuyết - trong đó tôi đặc biệt thích thú với hai tác phẩm Chuyện làng NXB Công an nhân dân, 2020 và Chuyện phố NXB Phụ nữ Việt Nam, 2024.

Chế độ phong kiến Việt Nam tồn tại đến một nghìn năm. Nhà nước phong kiến suốt thời kì trung đại mở nhiều khoa thi, nếu tính từ khoa thi đầu tiên năm 1075 đến khoa thi cuối cùng năm 1919 thì lịch sử giáo dục khoa cử Việt Nam đã có bề dày 843 năm. Riêng khoa thi Thái học sinh được thực hiện ở thời Trần và thời Hồ.

Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cơ quan chức năng yêu cầu dừng phát hành và triển khai thu hồi cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng.

Tiểu thuyết Hai chồng của nhà văn Hoàng Dự là một câu chuyện giàu chất nhân văn về số phận con người sau chiến tranh, đặt trong không gian văn hóa Ê Đê ở Tây Nguyên. Qua mối tình éo le, tác phẩm khắc họa sâu sắc những giằng xé giữa bản năng và đạo lí, giữa tục lệ và khát vọng yêu thương, tạo nên một khúc tráng ca buồn mà đẹp về tình yêu và thân phận.

Không biết khi in Cồn quê xứ Nxb Hội Nhà văn, 2025, các nhà thơ đương đại Bình Định có liên tưởng gì với nhóm Bàn thành tứ hữu năm xưa hay không, chỉ biết, trong không gian đương đại, việc in chung một tập thơ là một điều vô cùng thú vị. Thú vị ở chỗ, vấn đề không phải một tập thơ bởi điều này dường như quá dễ, mà có lẽ ở rất nhiều cộng cảm về văn hóa, văn chương, về tình yêu quê hương xứ sở, và về sự mến thương nhau đến độ, đương nhiên. Nếu thơ là sinh quyển đặc biệt của tâm hồn thì Cồn quê xứ rất đúng với nhận xét ấy. Trên vùng đất hào sảng, khí khái, ngang tàng, Cồn quê xứ là tiếng nói riêng khác của những tâm hồn nghệ sĩ phong phú, lãng mạn, dịu nhẹ, lắng sâu.

Tôi sẽ vẫn giữ nguyên quan điểm riêng của mình rằng, tiểu thuyết Màu rừng ruộng, được viết cách đây hai mươi năm 2006, vào cái lúc nhà văn Đỗ Tiến Thụy còn bị gọi là tác giả trẻ, mới thật là tác phẩm gây ấn tượng mạnh hơn cả về văn chương của anh. Chứ không phải tiểu thuyết Con chim joong bay từ A đến Z, xuất bản năm 2017, được tái bản nhiều lần, bản gần nhất là của Công ty sách Tao Đàn 2025. Nhưng nói như vậy không có nghĩa là tôi phủ nhận Con chim joong bay từ A đến Z.

Bà Gánh gánh gồng gồng là bà Nguyễn Thị Xuân Phượng, sinh năm 1929, bà chủ phòng tranh Lotus nổi tiếng ở TP Hồ Chí Minh, tác giả hồi ký Gánh gánh gồng gồng, cuốn sách đã được cả hai tổ chức là Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh trao giải cao nhất về văn xuôi năm 2020.

Ai đã từng đọc truyện ngắn Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch Lam, ắt phải nhận rằng ông tác giả thuộc họ Nguyễn Tường ở Cẩm Giàng, Hải Dương này là tay đệ nhất hạng trong việc chơi ánh sáng. Những cái đốm sáng liu riu lờ mờ buồn buồn trong đêm ga xép phố huyện tưởng cứ thế kéo dài mãi, chợt ào một cái, đoàn tàu về Hà Nội chạy qua, sáng rực rỡ, sáng lấp lánh, sáng lóa mắt, đột ngột như một vệt sao băng. Ánh sáng ấy mất hút, để lại trong lòng hai chị em Liên - hai nhân vật trong truyện - một nuối tiếc ngậm ngùi khôn xiết. Ấy là vì chúng thèm Hà Nội - nhớ rằng đây là Hà Nội trước năm 1945, thủ phủ của Liên bang Đông Dương thuộc Pháp - đô thị lớn, biểu tượng của văn minh hiện đại, cái vẫy gọi sự thay đổi cuộc đời với những người dân quê và dân tỉnh lẻ ở xứ thuộc địa lúc bấy giờ.

Những câu chuyện trong cuốn sách Tình yêu bọ xít của tác giả Nguyễn Hoàng Diệu Thuỷ đã khắc họa chân thật, giản dị nhiều góc cạnh của cuộc sống hiện đại, để thấy rằng dù ở thời đại nào, còn thiếu thốn hay đã đủ đầy vật chất thì những đứa trẻ vẫn cần tình yêu thương.

Nếu lịch sử văn học được bắt đầu bằng sử thi Gilgamesh, thì lịch sử nhân loại bắt đầu bằng sinh thể mong manh từ lòng mẹ. Khát vọng của sử thi Gilgamesh là hướng đến sự trường tồn, vượt qua cái chết. Nhưng, chỉ có văn chương, thi ca mới có thể trường tồn, còn sự sống của thân xác con người dù cứu chuộc bằng cách gì cũng chỉ hữu hạn. Khát vọng của người mẹ là được nhìn thấy sự lớn lên, lớn lên một cách tử tế. Trước khi có thi sĩ, đã có người mẹ; trước khi có anh hùng, đã có đứa trẻ, trước khi có tiếng kèn thắng trận, đã có những lời ru.