Đây là bài thứ hai tôi viết về thơ Đỗ Quảng. Bài trước nói về sự cảm nhận cõi lòng tác giả với điểm tựa Thơ hay cốt ở tấm lòng. Nhưng còn nhiều điều cảm nhận khác, đặc biệt là tính chiến đấu qua những bài thơ nóng hổi hơi thở những ngày chúng ta đang sống.
Giữa những nỗ lực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn đang được triển khai, bài thơ Chuyện bây giờ mới kể của nhà thơ Nguyễn Khoái như một nén tâm hương dành cho những người mãi mãi không thể trở về. Từ câu chuyện có thật về sự hi sinh của những cô gái thanh niên xung phong trên dòng sông Bồ năm 1968, tác phẩm không chỉ khắc họa một tượng đài bi tráng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng mà còn nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về trách nhiệm gìn giữ ký ức lịch sử, để những hi sinh ấy không bao giờ chìm vào quên lãng.
Đọc Ghi chép về Nhà giáo - Liệt sĩ của Lê Văn Vỵ Nxb Đại học Vinh, 2025, tôi rất tâm đắc với ý nghĩ của nhà thơ Lê Văn Vỵ ở những ghi chép về nhà giáo - liệt sĩ Phan Văn Mỹ …nếu không chớp thời gian để ghi lại những gì có thể, rồi tất cả dần dần trôi vào dĩ vãng. Ký ức chỉ còn là vùng rỗng. Có lẽ đó cũng là khởi nguồn, là động lực thôi thúc để tác giả thực hiện cuốn sách giàu ý nghĩa này. Đó không chỉ là thao tác nghề nghiệp, mà là thực thi sứ mệnh lấp những khoảng trống đang lớn dần trong ký ức cộng đồng. Và chính từ ý thức này, Ghi chép về Nhà giáo - Liệt sĩ vượt khỏi phạm vi một tập tư liệu tri ân đơn điệu thường thấy để trở thành một công trình nhân văn, nơi sự thật được khôi phục bằng những chứng tích nhỏ bé mà lay động, và nơi người đọc buộc phải soi lại chính mình sau mỗi câu chuyện.
Từ lớp bồi dưỡng năng khiếu sáng tác văn học thường niên dành cho thiếu nhi được mở tại Thái Bình mùa hè năm 1976, Búp trên cành đã trở thành cái nôi nuôi dưỡng nhiều thế hệ cầm bút quê lúa Thái Bình, góp phần tạo nên một hiện tượng đặc biệt trong đời sống văn học thiếu nhi Việt Nam. Nửa thế kỷ trôi qua, những búp năm nào không chỉ trưởng thành, gặt hái nhiều thành tựu trên con đường văn chương mà còn nỗ lực gìn giữ, lan tỏa ngọn lửa sáng tạo văn học.
Cuốn sách Trường ca Đại Sự Mường Ca Da là một công trình sưu tầm, nghiên cứu văn hóa dân gian của dân tộc Thái Thanh Hóa. Tác giả cuốn sách là nhà nghiên cứu văn hóa Hà Văn Thương. Tác phẩm được Giải B Giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2020 của UBND tỉnh Thanh Hóa.
Nhiều người làm nghề viết, đam mê viết, tự xác lập chân dung tinh thần của mình bằng hành động viết có tuyên ngôn Không thể sống mà không viết. Viết văn chương. Thế nhưng, sự thật là toàn bộ cái viết của họ, và của tất cả những người viết nói chung, sẽ trở nên vô nghĩa nếu không có sự tiếp nhận, tức là sự đọc văn chương hay sự tồn tại của người đọc văn học. Tôi phải dẫn giải điều này để nói rằng Khi cái viết được đề cao đến mức thiên lệch như vậy thì nó rất cần được cân bằng lại bằng những nghiên cứu về người đọc và cái đọc của người đọc.
Cuối thế kỷ XIX đầu XX, cũng như nhiều nước Đông Nam Á và Đông Á, Việt Nam và Indonesia đều trở thành thuộc địa của các nước tư bản phương Tây. Trải qua 34 thế kỷ kể từ ngày hai đất nước tuyên bố nền độc lập của mình, dấu ấn thuộc địa vẫn còn hiện hữu trên nhiều phương diện, nhưng tinh thần giải thuộc địa cũng chưa bao giờ giảm sút, mà ngược lại, ngày càng mạnh mẽ trong hành trình đi tới của mỗi dân tộc gắn với những tiến bộ của nhân loại. Dù vậy, trong cả hai nền văn học, tác phẩm về giai đoạn lịch sử này chưa có nhiều. Hai tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn Nguyễn Xuân Khánh, 2006 và Đẹp là một nỗi đau Eka Kurniawan, 2002 ra đời gần như cùng thời điểm, thuộc trong số những tác phẩm ít ỏi nhưng đặc sắc, tái hiện thời kỳ lịch sử đầy biến động và đau thương của hai dân tộc.
Nhà văn Tùng Điển là bạn rất thân của nhà thơ Kim Chuông - thầy giáo dạy tôi viết văn làm thơ thời thơ ấu khi tôi được theo học trong nhóm Búp trên cành tại Hội Văn học nghệ thuật Thái Bình.
Tháng 7 năm 2026, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân giới thiệu tới bạn đọc tiểu thuyết Thép dưới cỏ của nhà thơ Hữu Thỉnh. Đây là một tác phẩm văn xuôi thuộc số ít tác phẩm viết về lực lượng Tăng - Thiết giáp trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Với độ lùi lịch sử gần sáu thập niên, tác giả không chỉ tái hiện những trận đánh nổi tiếng mà còn khắc họa sâu sắc bản lĩnh, trí tuệ và phẩm chất anh hùng trong những người lính xe tăng Việt Nam của một trong những chiến công táo bạo nhất của chiến trường Trị - Thiên trận Tà Mây - Làng Vây xuân Mậu Thân 1968.
Trong văn học Việt Nam, hiếm có biểu tượng nào bền bỉ và giàu sức gợi như hình tượng dòng sông. Mỗi con sông đi vào trang viết không chỉ mang theo phù sa của đất, mà còn chuyên chở ký ức lịch sử và những lớp trầm tích văn hóa. Từ sông Đà hung bạo, tài hoa trong tùy bút của Nguyễn Tuân, đến sông Hương trữ tình, thơ mộng trong bút ký của Hoàng Phủ Ngọc Tường, hay sông Mã bi tráng trong thơ Quang Dũng - mỗi dòng sông đều tạo dựng trong tâm thức người đọc một dấu ấn riêng. Đặt bài thơ Sông Mã của Huy Trụ trong mạch nguồn ấy, ta có thể suy ngẫm thêm về 24 câu thơ của bài trong một tâm thế bình lặng hơn, sau 40 năm bài thơ ra đời.
Trong lịch sử tâm lý học hiện đại, chúng ta không thể không nhắc đến học giả có tầm ảnh hưởng sâu rộng như Carl Gustav Jung. Những lý thuyết của ông không chỉ làm thay đổi cách con người nhìn nhận về tâm trí và vô thức, mà còn tạo ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều lĩnh vực như triết học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, nghiên cứu biểu tượng và văn hóa.
Hiếm có nhà văn nào dành toàn bộ sáng tác của mình để đi về chỉ trên một vùng đất. Vì vậy, dẫu trừu tượng hóa, loại trừ tính vùng miền của văn học, vẫn phải nhìn nhận sức hút lớn của một vùng không gian địa lí - thẩm mĩ trong văn chương Đỗ Phấn. Và dẫu không muốn lệ thuộc vào một hệ quy chiếu là đề tài, cũng không thể không khoanh vùng hiện thực trong tiểu thuyết Đỗ Phấn.
Chiều, vội ra chợ Thành Công mua thêm ít dưa cà cho bữa ăn tối, nhấc cái xe đạp mini Nhật xịn của vợ ra cửa. Vợ dặn với Đi chậm chậm kẻo ngã, mà còn nhớ đi xe đạp không đấy. Giật mình mới nghĩ lâu lắm rồi không đi xe đạp, từ hồi chuyển sang xe máy, rồi đi ô tô, đi bộ, chẳng lẽ lại quên xe đạp rồi sao
Truyện thơ Tòng Đón - Ăm Ca được xem là một viên ngọc quý trong kho tàng văn học dân gian vốn rất phong phú của dân tộc Thái, mang đậm bản sắc văn hóa của người Thái Tây Bắc.