Nhà văn, dẫu là những tài năng lớn, trước hết cũng là một con người nhưng đâu là cái tư chất riêng của nhà văn so với những người làm những ngành nghề khác Nghề văn cũng là một nghề như trăm nghìn nghề nghiệp khác nhưng đâu là cái đặc thù của cái nghề Ai bảo mắc duyên vào bút mực Sống đời mang lấy số long đong Nguyễn Bính - Xuân tha hương này Quá trình sáng tạo của một nhà văn diễn ra như thế nào, có thể tường minh được không hay còn có những góc khuất, những bí ẩn, những điều huyền diệu như là những thứ bất khả tri. Nhiều nhà lý luận văn học và cũng không ít nhà văn nổi tiếng đã viết về vấn đề này, và người đọc vẫn còn mong chờ, vẫn khao khát được đọc tiếp những công trình như thế. Vui mừng thay, cuốn sách Phút giây huyền diệu - nhà văn và quá trình sáng tạo, tập tiểu luận và bút kí về nghề văn của nhà văn Ma Văn Kháng do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm vừa ấn hành năm 2025, đã đem đến cho bạn đọc những điều họ đang mong chờ, trong đó, có những bài đã chạm được đến vấn đề cốt lõi của lý luận văn học, về nhà văn và quá trình sáng tạo.
Nói đến văn xuôi nghệ thuật, người vốn ít có thời gian đọc và lại quen đọc theo cách không cần bao quát kỹ càng lắm, có thể tạm bỏ qua các thể loại như ký, nhất là cái thứ mới nổi và đang ngày một chiếm lĩnh mặt báo tản văn. Nhưng với tiểu thuyết và truyện ngắn thì không, vì đây là hai thể loại quan trọng nhất để định hình diện mạo một nền văn xuôi nghệ thuật, cho dẫu cái nền ấy có thể tính bằng giai đoạn vài chục năm, hoặc thậm chí chỉ là một năm. Ở bài viết này, vì nhiều lý do, tôi tạm bỏ qua tiểu thuyết - thể loại tôi vẫn theo dõi suốt nhiều năm nay - để chỉ quan tâm đến truyện ngắn. Câu hỏi đặt ra khá đơn giản truyện ngắn Việt Nam năm 2025 có gì đáng chú ý
Trong thi ca Việt từ xưa đến nay, chiến tranh và con người trong chiến tranh luôn là một mảng đề tài quan trọng, được mọi thế hệ cầm bút tập trung khai thác. Bên cạnh nhiều trang viết về người lính, hình ảnh người vợ lính cũng hiện lên qua không ít tác phẩm với rất nhiều cảm xúc, nhiều cung bậc nỗi niềm. Người vợ như một hậu phương yên ổn và vững vàng cho người lính yên tâm chiến đấu, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho người lính. Người vợ cũng phải cáng đáng đủ mọi việc ở hậu phương, phải lo toan, lo lắng, chịu đủ những thiệt thòi khi vắng chồng. Trong mỗi thời kỳ văn học sử, người vợ lính lại hiện lên trong thi ca Việt với những nét riêng biệt.
Cuốn sách Hồ Xuân Hương và Tôi Nxb Hội Nhà văn, 2025 của tác giả Đông Di được xếp - có lẽ do chính tác giả xếp - vào thể loại tản văn. Nhưng khi đọc xong và nghĩ sâu về tác phẩm này, tôi vẫn cứ muốn xem nó là một tiểu thuyết, chính xác là một tiểu thuyết du ký. Bởi qua vài trăm trang văn bản, tôi nhận ra, dưới hình thức kể lại những điều mắt thấy tai nghe, những cuộc gặp gỡ trò chuyện, những cảm xúc và suy nghĩ về một cuộc đi du lịch nước ngoài, đất nước Nepal, của chính người viết, thì cuốn sách không phải tổng số của những phiến đoạn ghi chép rời rạc, phân tán - như các tập tản văn thông thường vẫn vậy - mà là một dòng chảy truyện kể liên tục, mang tính hướng tâm mạnh mẽ, càng về cuối càng bộc lộ rất rõ chủ đề cốt lõi.
Mùa xuân gọi cái Tết đến rất gần. Nụ đào núi đã chúm chím khoe màu trên những sườn núi đá, bất chấp cơn gió lạnh tái tê tràn về, qua yên ngựa rồi hút xuống thung lũng Bình Thanh. Trận gió cuối mùa rít lên từng hồi, dứt nốt những chiếc lá cuối cùng trên cành cây phong đầu bản, ném xuống đất bay lất phất.
Văn hóa không chỉ là yếu tố lưu giữ, duy trì và phát triển văn hóa dân tộc mà còn là nhịp cầu gắn kết giữa các quốc gia nhằm hướng tới sự hòa hợp, hiểu biết về con người và văn hóa của các vùng miền, lãnh thổ trong quá trình giao lưu, đổi mới và hội nhập quốc tế. Một trong những nhân vật hết lòng vì sự nghiệp trao đổi văn hóa nói trên là nhà văn, đạo diễn phim tài liệu, nhà sưu tầm tranh Xuân Phượng.
Tôi và nhà thơ Nguyễn Thanh Kim quen biết nhau chừng 14 thế kỷ kể từ khi hai chúng tôi về cùng làm việc với nhau ở báo Sức khỏe Đời sống Bộ Y tế cho đến khi cả hai đều nghỉ hưu ở bản báo này. Ngoài nghề làm báo, Nguyễn Thanh Kim còn có nghiệp thơ văn. Đến nay, theo tôi biết, ông đã có 40 đầu sách cá nhân và in chung. Riêng thơ, ông cũng đã có chừng 20 tập, còn lại là sách biên soạn, phê bình và chân dung tác giả và tác phẩm văn chương... Như vậy, xem ra lưng vốn văn chương của Thanh Kim cũng khá đầy đặn về số lượng tác phẩm.
Chiều 32, tại Hà Nội, Thời báo Văn học nghệ thuật tổ chức chương trình giao lưu – tọa đàm Những lời nói thật của nhà thơ Đỗ Quảng, nhân dịp tập thơ cùng tên được tái bản lần thứ hai. Sự kiện không chỉ là dịp nhìn lại hành trình thơ tuy muộn mà bền bỉ của một nhà báo lão thành, mà còn mở ra không gian đối thoại về tinh thần nói thật, trách nhiệm xã hội và những giá trị nhân văn mà thơ ca có thể lan tỏa trong đời sống đương đại.
Viên sỏi lót đường của nhà văn Bùi Việt Sỹ là một trong ba tác phẩm được trao giải Nhì không có giải Nhất của Cuộc thi Sáng tác Tiểu thuyết Thời báo Văn học nghệ thuật lần thứ nhất 2022-2025.
Văn học nghệ thuật Việt Nam từ sau ngày đất nước thống nhất đã phát triển theo hướng đa dạng hóa, toàn cầu hóa, vừa kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống, vừa không ngừng tiếp thu tinh hoa nhân loại. Trong bối cảnh mới, yêu cầu phát triển càng đặt ra những đòi hỏi gắt gao hơn. Bài viết tập trung phân tích những cơ hội và thách thức đối với hoạt động sáng tác và quảng bá văn học Việt Nam ra thế giới cũng như việc tiếp thu tinh hoa nhân loại trong điều kiện của cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Trong xu hướng đổi mới thơ ca hiện nay, các nhà thơ ngoài việc tìm cách thể hiện thơ bằng cảm quan mới, cách thể hiện mới thông qua thi tứ, thi ảnh,… còn có một số tìm tòi về thể thơ.
Tiếng hát chèo mượt mà vang lên từ phía chùa làng, sao mà nồng nàn da diết đến vậy. Lời bài hát như xoáy vào lòng ông Tuệ. Người về… để con nhện í ơ ơ nó mấy giăng hư hự mùng… là giăng ứ hự ư mùng…. Như có gì đó thôi thúc, ông nhanh chóng rẽ đám đông tới gần sân khấu để nghe cho rõ. Dưới ánh đèn rực rỡ, người nghệ sĩ nhan sắc mặn mà trong tà áo tứ thân mớ ba, mớ bẩy uyển chuyển, dịu dàng, chiếc khăn vấn trên đầu đen mướt, chiếc yếm đỏ cùng thắt lưng xanh, càng làm nổi bật khuôn mặt trái xoan trắng hồng, đôi môi như đóa hoa hé nở. Có tiếng xì xào Cô này được cả thanh lẫn sắc.