Từ lớp bồi dưỡng năng khiếu sáng tác văn học thường niên dành cho thiếu nhi được mở tại Thái Bình mùa hè năm 1976, “Búp trên cành” đã trở thành cái nôi nuôi dưỡng nhiều thế hệ cầm bút quê lúa Thái Bình, góp phần tạo nên một hiện tượng đặc biệt trong đời sống văn học thiếu nhi Việt Nam. Nửa thế kỷ trôi qua, những “búp” năm nào không chỉ trưởng thành, gặt hái nhiều thành tựu trên con đường văn chương mà còn nỗ lực gìn giữ, lan tỏa ngọn lửa sáng tạo văn học.
Ngày 20/6/1976, Hội Văn học nghệ thuật Thái Bình mở lớp “Đào tạo, bồi dưỡng các em thiếu nhi có năng khiếu sáng tác văn học nghệ thuật” đầu tiên dành cho các em học sinh trên toàn tỉnh.
Tiếp sau đó, liên tục cho đến năm 1998, lớp được duy trì tổ chức vào các tháng hè nhằm ươm mầm và nuôi dưỡng những tài năng văn học nhỏ tuổi. 23 mùa hè được tổ chức với gần 200 lượt các em học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi văn của tỉnh và quốc gia, học sinh có năng khiếu viết văn, làm thơ trong tỉnh đã về dự lớp.
Các em được những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng như: Tô Hoài, Định Hải, Võ Quảng, Phong Thu, Phạm Hổ, nhạc sĩ Hoàng Vân…, cùng các nhà văn, nhà thơ của Hội Văn học nghệ thuật Thái Bình như: Bút Ngữ, Nguyễn Văn, Kim Chuông, Lê Bính… truyền đạt kinh nghiệm, kỹ năng sáng tác; đồng thời, được đi thực tế ở nhiều địa danh nổi tiếng trong tỉnh và một số tỉnh lân cận. Sau mỗi lớp học, “các thầy” đã tập hợp những sáng tác tiêu biểu của các em xuất bản ấn phẩm mang tên Búp trên cành.
Một số tác phẩm in chung gần đây của nhóm “Búp trên cành”
Nhiều bài viết của các em được chọn đăng báo của trung ương, của tỉnh; được phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Phát thanh và Truyền hình Thái Bình; được lựa chọn gửi tham gia các cuộc thi viết dành cho thiếu nhi trong nước và quốc tế. Từ các cuộc thi đó, 46 em đã giành được 73 giải thưởng cá nhân, cùng 05 giải thưởng tập thể. Ban Tổ chức các cuộc thi đánh giá: Thái Bình là một trong số ít các tỉnh, thành phố giành nhiều giải thưởng nhất, có nhiều sáng tác có chất lượng tốt nhất trong giai đoạn đó.
Sau năm 1998, lớp “Đào tạo, bồi dưỡng các em thiếu nhi có năng khiếu sáng tác văn học nghệ thuật” vì nhiều lý do khác nhau đã không duy trì nữa. Các em lớp Búp trên cành năm xưa (sau này gọi là các Búp) dần trưởng thành theo thời gian. Các em như những cánh chim bay cao, bay xa. Nhiều thành viên của Búp trên cành thành công trên các lĩnh vực như: kinh tế, khoa học – xã hội, kinh doanh, đặc biệt là lĩnh vực giáo dục.
Dù khoảng cách xa xôi về địa lý nhưng các Búp đã tìm về với nhau, thường xuyên gặp gỡ, trao đổi, động viên nhau sáng tác và yêu thương, quý mến nhau như anh chị em trong một gia đình. Tuy không tập trung theo đuổi sự nghiệp văn chương chuyên nghiệp nhưng ký ức tươi đẹp về những ngày hè rất ý nghĩa ở Hội Văn học nghệ thuật Thái Bình khi xưa, cùng với tình yêu văn thơ như mạch ngầm phù sa được đắp bồi và nuôi dưỡng qua bao năm tháng vẫn âm thầm, rạo rực chờ vườn xanh vào mùa đơm hoa, kết trái.
Ngày 08 – 9/8/2015, lần đầu tiên, các thế hệ Búp trên cành họp mặt ở quê hương Thái Bình, quy tụ về ngôi nhà chung: Nhà Búp.
Tháng 11/2019, website Nhà Búp (Nhabup.vn) ra đời.Trang website Nhà Búp và Fanpage Facebook Nhà Búp đã giới thiệu và góp phần lan tỏa hàng ngàn tác phẩm của các thành viên tới bạn đọc trong và ngoài nước.
Website Nhà Búp và Fanpage Facebook Nhà Búp đã giới thiệu và góp phần lan tỏa hàng ngàn tác phẩm của các thành viên tới bạn đọc trong và ngoài nước.
Đã có nhiều Búp ra sách riêng bao gồm tác phẩm của mình, tiêu biểu như: Trần Huyền Tâm, Bùi Biên Linh, Nguyễn Thúy Hằng, Phạm Hồng Oanh, Nguyễn Phương Thủy, Trương Minh Hiếu, Bùi Thanh Huyền, Phạm Minh Châu, Trần Thu Huê, Nguyễn Thị Toán, Nguyễn Diệu Liên…, làm phong phú “kho sách” Nhà Búp.
Nhà thơ Trần Huyền Tâm là tác giả của 19 đầu sách. Chị đạt nhiều giải thưởng văn thơ khi còn là thiếu nhi; hiện là Chủ biên trang Nhabup.vn và các tập sách in chung của Nhà Búp, biên tập, hỗ trợ việc in sách của các thành viên và là người viết nhiều nhất các bài giới thiệu cho những cuốn sách đó.
Nhà văn Bùi Thị Biên Linh viết đa dạng: thơ, bút ký, truyện ngắn, tiểu thuyết, lý luận phê bình văn học… Chị là tác giả 6 đầu sách, 2 lần được giải thưởng của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; giải nhất cuộc thi “Tri ân Người thầy” do Trung ương Đoàn và báo Thanh niên tổ chức năm 2017 và 3 cuốn sách khác được giải thưởng cấp tỉnh. Tiểu thuyết Lính Miền Đông mới đây của chị về đề tài lực lượng vũ trang cũng được đánh giá cao.
Nhà thơ Trương Minh Hiếu từ năm 2024-2026 đã ra mắt 4 tập thơ và 2 tập văn xuôi, trong đó có 4 bài thơ được phổ nhạc. Cuối năm 2025, nhà thơ Trương Minh Hiếu được nhận xét là nhà thơ nhiều triển vọng của Hải Phòng.
Nhà thơ Phạm Hồng Oanh đã được 08 giải thưởng thơ cấp trung ương khi còn là sinh viên; có 2 tập thơ đạt giải thưởng Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; tập thơ Níu mùa mà nghĩ được Giải Nhì giải thưởng Lê Quý Đôn tỉnh Thái Bình năm 2025. Bài thơ Muối dưa đã ghi tên chị vào kho tàng lục bát đương đại. Đặc biệt, 3 đoạn thơ của chị được đưa vào cuốn Nghìn câu thơ tinh hoa Việt Nam.
Nhà thơ Bùi Thanh Huyền từ nhỏ đạt nhiều giải thưởng các cuộc thi sáng tác văn học dành cho thiếu nhi và sinh viên. Chị là tác giả của 3 cuốn sách và 4 bài thơ được phổ nhạc.
Nhà thơ Nguyễn Thị Toán đã xuất bản 2 tập thơ và viết nhiều bài bình sâu sắc, tinh tế cho các cuốn sách của Nhà Búp…
Và Trần Thu Huê, Nguyễn Thúy Hằng, Bùi Lan Anh, Phạm Minh Châu, Nguyễn Diệu Liên, Nguyễn Quốc Huy, Chu Xuân Giao… cùng nhiều cây bút khác là tác giả của những cuốn sách làm phong phú hơn những ấn phẩm của Nhà Búp.
Những ấn phẩm của các thành viên Nhà Búp đã được sự đón nhận hào hứng của độc giả, nhiều bài viết được đăng trong báo, tạp chí, phát thanh trên Đài Tiếng nói Việt Nam; được xét chọn giải thưởng của địa phương và trung ương. Nhiều bài thơ của Trần Huyền Tâm, Bùi Thanh Huyền, Bùi Thị Biên Linh, Trương Minh Hiếu, Nguyễn Thị Toán… được các nhạc sỹ phổ nhạc thành bài hát.
Đặc biệt, một số tác phẩm của nhà thơ Biên Linh, Phạm Hồng Oanh, Trần Thu Huê, Bùi Thái Phúc…được chọn in trong sách giáo khoa, trích dẫn đưa vào đề thi hay chọn làm học liệu trong chương trình giáo dục phổ thông.
Từ năm 2015 đến nay, Nhà Búp đã “trình làng” 11 cuốn sách in chung: Duyên, Diệu khúc sen, Búp và Hoa, Khung trời bình yên, Gửi miền yêu thương, Chùa Keo, Duyên 2, Duyên 3; Búp trên cành – Viết tiếp ước mơ; Búp trên cành – Những tác phẩm được giải (1973-1988) và Búp trên cành – Tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1998.
Kỷ niệm 50 năm Búp trên cành, Nhà Búp có thêm 11 ấn phẩm mới, trong đó có 4 ấn phẩm in chung và 7 ấn phẩm cá nhân. Hằng năm, Nhà Búp đều trao tặng sách cho thư viện tỉnh và trường học ở nhiều địa phương, góp phần lan tỏa tác phẩm của Nhà Búp sâu rộng hơn, ý nghĩa hơn. Tháng 5/2026, một số ấn phẩm của Nhà Búp đã vinh dự trao đến tận tay các chiến sĩ và nhân dân quần đảo Trường Sa và Nhà Giàn DK1.
Đến năm 2025, nhiều thành viên Nhà Búp đã trở thành hội viên Hội Văn học nghệ thuật các tỉnh, thành phố. Đặc biệt, có ba thành viên vinh dự trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam là: Nhà văn Bùi Thị Biên Linh, Nhà thơ Phạm Hồng Oanh và Nhà thơ Trương Minh Hiếu. Nhà văn Bùi Thị Biên Linh hiện là phóng viên thường trú Thời báo văn học nghệ thuật tại Đồng Nai.
Như dòng chảy hiền hòa, âm thầm mà bền bỉ, Búp trên cành đã lan tỏa đến miền Đông xa xôi. Nhà văn Bùi Thị Biên Linh phối hợp với các trường học tập hợp, bồi dưỡng sáng tác văn thơ cho hơn 40 em thiếu nhi tại phường Phước Long và các xã lân cận của tỉnh Đồng Nai có năng khiếu văn học nghệ thuật dự lớp với tên gọi: Búp trên cành Đồng Nai. Chỉ hoạt động được đúng một năm, các em đã sáng tác gần 100 bài văn, bài thơ, một số bài được đăng trên một số tờ báo và tạp chí.
Sự ra đời của Búp trên cành Đồng Nai là kết quả của những nỗ lực không mệt mỏi và niềm say mê văn chương của nhà văn Bùi Thị Biên Linh, đồng thời, đó cũng là sự tiếp nối để cùng nhau phát triển: Búp trên cành Thái Bình và Búp trên cành Đồng Nai, hứa hẹn những mùa vàng văn chương bội thu trong tương lai không xa.
50 năm, một hành trình dài xa với bao dấu mốc chói ngời, là thành quả tuyệt vời của các thế hệ Búp trên cành dành để tri ân sâu sắc đối với lãnh đạo tỉnh Thái Bình trước đây, trực tiếp là cố Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Trìu đã ủng hộ, tạo điều kiện để Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, đứng đầu là nhà văn Bút Ngữ, nguyên Chủ tịch Hội, người có công sáng lập và cùng lãnh đạo Hội duy trì các lớp Búp trên cành liên tục suốt 23 năm trong điều kiện nhiều khó khăn, thiếu thốn; tri ân các nhà văn, nhà thơ đã chăm chút cho từng bài viết của các cây bút tuổi học trò.
Trong phạm vi cả nước, đến nay, Thái Bình năm xưa vẫn là tỉnh duy nhất đã tổ chức được lớp bồi dưỡng năng khiếu sáng tác văn học cho thiếu nhi và giành nhiều giải thưởng giá trị và giàu ý nghĩa.
Bầu trời vẫn trong xanh, nắng vẫn miên man trải vàng như mật. Búp trên cành năm xưa, Nhà Búp hôm nay đang hân hoan vào mùa trổ nụ, đơm hoa trên cánh đồng chữ nghĩa, hy vọng sẽ mang về bội thu những trái ngọt cho đời.
